نسخه جدید آیین‌نامه اجرایی انتخابات شوراها؛ از فهرست‌های انتخاباتی تا نحوه شمارش آرا

هیئت وزیران در جلسه ۱۳۰۲٫۶٫۹ به پیشنهاد شماره ۲۵۲۹۹ مورخ 7/3/1404وزارت کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و  مواد (۱۳۳) و (۱۳۴) قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب  شهرداران و دهیاران مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی آیین نامه اجرایی برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا را به شرح زیر تصویب کرد. 

آیین نامه اجرایی برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا

فصل اول – کلیات 

ماده ۱–  در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند. 

۱  – قانون قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و  دهیاران مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی 

2- شورا / شوراهای اسلامی / شوراهای کشور: شوراهای اسلامی شهر و روستا 

3- سامانه/ سامانه انتخابات: سامانه جامع انتخابات وزارت کشور که در آن تمامی  فرایندهای انتخابات به صورت الکترونیکی انجام می شود. 

4-  امضای الکترونیک: هر نوع علامت منضم شده یا به نحو منطقی متصل شده به “داده پیام”   که برای شناسایی امضا کننده ” داده پیام” مورد استفاده قرار می گیرد. 

5-  دستگاه های اجرایی: دستگاه های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶ 

6- احزاب و جبهه های سیاسی: احزاب و جبهه های سیاسی کشور که دارای مجوز رسمی  فعالیت از کمیسیون احزاب موضوع (۱۰) قانون نحوه فعالیت احزاب و گروههای سیاسی  مصوب ۱۳۹۴ هستند. 

ماده 2– اولین جلسه رسمی شورا در تاریخ مدرج در تبصره (۱) ماده (۳) قانون تشکیل  خواهد شد.

ماده ۳– هر یک از شهرها و روستاهای موضوع ماده (12) قانون به عنوان یک حوزه انتخابیه  محسوب می شوند. 

تبصره ۱- در اجرای تبصره ماده (۶) قانون، مرکز آمار ایران موظف است جمعیت هر شهر را  طبق آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن به وزارت کشور اعلام کنند. 

تبصره ۲- در اجرای تبصره ماده (۴) قانون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف  است حسب درخواست وزارت کشور آمار جمعیتی روستاهای تحت پوشش خود را با رعایت  بند (الف) ماده (۳۶) قانون به تفکیک روستاهای هر بخش در اختیار این وزارتخانه قرار دهد.  مسئولیت تأیید آمار ارائه شده بر عهده بخشداران است. 

ماده ۴ – در صورتی که تعداد داوطلبان یک حوزه انتخابیه شهری یا روستایی برای تشکیل  شورا برابر با کمتر از تعداد اعضای اصلی باشد. انتخابات در آن حوزه برگزار نخواهد شد. 

ماده ۵ – سرپرست بخشداری به جای بخشدار و سرپرست فرمانداری نیز به جای فرماندار خواهد بود.

ماده 6-  در صورتی که همزمان با برگزاری انتخابات شوراها، انتخابات دیگری نیز برگزار شود.  به تشخیص و دستور وزارت کشور برای هر یک از انتخابات یک شعبه ثبت نام و اخذ رأی و  حتی الامکان با اعتبای واحد و با صندوق های مجزا در نظر گرفته خواهد شد. 

ماده ۷- اخذ رأی در روز جمعه انجام می شود و مدت زمان آن حداقل (۱۰) ساعت خواهد بود.

تبصره 1-  برای تعیین تاریخ برگزاری انتخابات، وزارت کشور موظف است تاریخ های پیشنهادی  خود را به هیئت مرکزی نظارت ارسال و هیئت یادشده ظرف یک ماه نظر نهایی خود را در این  خصوص اعلام می نماید. 

تبصره 2-  در صورتی که همزمان با برگزاری انتخابات شوراها، انتخابات دیگری برگزار شود.  تشخیص ضرورت و مدت زمان تمدید آن تابع قانون و آیین نامه اجرایی همان انتخابات است. 

ماده ۸ – احزاب و جبهه های سیاسی می توانند در شهرهای بیش از ۵۰۰ هزار نفر جمعیت،  فهرست انتخاباتی ارائه کنند. 

تبصره ۱- احزاب و جبهه های سیاسی می توانند پس از توافق با نامزدهای تایید صلاحیت شده و تا (۸) روز قبل از آغاز زمان تبلیغات انتخاباتی نامزدها، فهرست انتخاباتی به تعداد حداقل دو سوم کرسی های مورد نیاز هر حوزه انتخابیه ارائه کنند. 

تبصره 2-  احزاب استانی فقط می توانند برای شهرهای بیش از (۵۰۰) هزار نفر جمعیت همان  استان، فهرست انتخاباتی ارائه کنند و احزاب ملی مجازند برای تمامی حوزه های انتخابیه با بیش از  ۵۰۰ هزار نفر جمعیت کشور، فهرست انتخاباتی ارائه کنند.

تبصره 3-  حضور افراد در فهرست های انتخاباتی منوط به رضایت و تاییدیه رسمی همه آنها  است. این تاییدیه با اخذ امضاء و نظایر آن به تشخیص وزارت کشور حاصل می شود. تأییدیه هر  عضو به معنای اعلام حضور قطعی خود در فهرست مرتبط و نیز موافقت با حضور سایر اعضاء در  همان فهرست است. 

تبصره 4-  ارائه فهرست انتخاباتی در دوره هفتم انتخابات شوراهای اسلامی مختص حوزه  انتخابیه تهران، ری و تجریش و از دوره هشتم انتخابات به بعد برای تمام شهرهای بالای (۵۰۰)  هزار نفر جمعیت است. 

ماده ۹-  دبیرکل با بالاترین مقام مسئول احزاب و جبهه های سیاسی، قائم مقام با رئیس  شورای مرکزی حزب در کشور یا استان که قصد ارائه فهرست انتخاباتی دارد، موظف است ظرف  یک هفته پس از ثبت نام از داوطلبان از طریق سامانه اقدام به معرفی نماینده تام الاختیار خود به  ستاد انتخابات کشور کند. معرفی نامه باید به صورت مکتوب به سربرگ رسمی و مهر و امضای دبیرکل یا بالاترین مقام مسئول احزاب و جبهه های سیاسی، قائم مقام با رئیس شورای مرکزی  حزب در کشور یا استان باشد و در سامانه ثبت و بارگذاری شود. 

تبصره ۱ – وزارت کشور مکلف است پس از بررسی و تایید قانونی بودن اصالت حزب یا جبهه  سیاسی نسبت به ایجاد کاربری برای نماینده ایشان در سامانه انتخابات اقدام کند. مسئولیت  حفاظت و جلوگیری از سوء استفاده از فضای ایجاد شده در سامانه انتخابات بر عهده دبیرکل با  بالاترین مقام مسئول حزب یا جبهه، قائم مقام با رئیس شورای مرکزی حزب یا جبهه و نماینده  تام الاختیار ایشان است. نحوه اجرای مراحل مذکور از طریق دستور العمل و سامانه صورت می پذیرد. 

تبصره ۲-  نماینده تام الاختیار احزاب و جبهه های سیاسی پس از ورود به سامانه انتخابات باید  با رعایت قانون و دستور العمل ابلاغی، فهرست اسامی نامزدهای هر استان به تفکیک شهر را تهیه  نموده و در قسمت مشخص شده در سامانه انتخابات است کند. اخذ تاییدیه به تشخیص ستاد  انتخابات کشور از تمامی اعضای یک فهرست و بارگذاری آن در سامانه الزامی است. در صورت  ضرورت و تشخیص هیئت های اجرایی، تحویل سند تأییدیه اعضای یک فهرست به هیئت های  اجرایی مربوطه الزامی است. 

تبصره 3 – نماینده تام الاختیار احزاب و جبهه های سیاسی در کشور با استان می توانند.  فهرست های انتخاباتی خود را به همراه تاییدیه تمامی اعضاء به صورت حضوری و فیزیکی (دستی)  نیز به هیئت های اجرایی مربوطه تحویل دهند در این صورت فرماندار موظف است نسبت به ثبت  فهرست دریافتی در سامانه اقدام کند.

ماده ۱۰- هیئت های اجرایی مکلفند حداکثر ظرف (۴۸) ساعت پس از دریافت فهرست ها از  طریق سامانه انتخابات نسبت به بررسی آنها بر اساس شاخص های زیر اقدام و تأیید یا رد آنها را  در سامانه ثبت کنند:

1- صحت تأییدیه اعضای یک فهرست جهت حضور در آن فهرست.

2- عدم عضویت یک فرد در بیش از یک فهرست.

3- به حد نصاب رسیدن فهرست به میزان حداقل دو سوم کرسی های مورد نیاز آن حوزه. 

4- عدم تکرار نام نامزد در یک فهرست. 

5- عدم استفاده از عناوین با عنوان غیر مجاز برای فهرست. 

6- عدم حضور داوطلبان فاقد صلاحیت در فهرست. 

ماده ۱۱- پس از تایید فهرست توسط هیئت اجرایی، نام فهرست و اعضای آن در آگهی اسامی  نامزدهای حوزه انتخابیه درج می شود. 

ماده ۱۲- در صورت عدم تایید فهرست توسط هیات اجرایی، مراتب از طریق فرمانداری به  اطلاع نماینده تام الاختیار حزب یا جبهه مربوطه می رسد تا ظرف (۲۴) ساعت نسبت به رفع  نواقص اعلامی اقدام کند. در غیر این صورت مراتب جهت تعیین تکلیف به هیئت نظارت استان ارسال می شود و آن هیئت موظف است ظرف (۴۸) ساعت نظر نهایی خود را به هیئت اجرایی مربوطه اعلام کنند. نظر هیئت نظارت استان قطعی و لازم الاجرا است و امکان اعتراض به آن وجود  ندارد. در صورت تایید، مراتب به هیئت اجرایی اعلام می شود و فهرست مربوطه وارد آگهی اسامی نامزدها می شود. 

تبصره – در صورت عدم پاسخ هیئت نظارت استان در موعد مقرر، نظر هیئت اجرایی ملاک  عمل خواهد بود. 

ماده ۱۳– نامزدها در یک فهرست منوط به عضویت آنها در آن حزب با جبهه نیست. 

ماده ۱۴- ثبت فهرست در سامانه انتخابات و یا تحویل فهرست به هیئت های اجرایی توسط نمایندگان تام الاختیار احزاب و جبهه های سیاسی به منزله تایید نهایی و قطعی فهرست توسط دبیرکل یا بالاترین مقام مسئول حزب یا جبهه سیاسی، قائم مقام یا رئیس شورای مرکزی حزب  موصوف است . تغییر و افزایش اعضای فهرست های انتخاباتی پس از ثبت نهایی در صورتی  امکانپذیر است که اسامی اضافه شده برای تکمیل فهرست های انتخاباتی ناقص، جایگزینی عضو فوتی یا سلب صلاحیت شده (موضوع تبصره  بند (الف) ماده (64) قانون) انصراف از حضور در فهرست مهلت قانونی و سایر موارد مذکور در تبصره (2) ماده (۲۱) قانون باشد. 

تبصره ۱- در صورت اضافه شدن نام عضو یا اعضای جدید به فهرست ضروری است تمامی  نامزدهای فهرست اعم از اسامی اولیه و ثانویه با درج امضاء حضور خود و سایر اعضاء در فهرست  را تایید کنند. سند مذکور در سامانه انتخابات بارگذاری و یا به صورت دستی تحویل  هیئت اجرایی می شود.

تبصره 2- نامزدهای یک فهرست می توانند شخصاً و به صورت مکتوب به دبیرکل حزب و  فرمانداری ذی ربط از حضور در فهرست اعلام انصراف کنند و به صورت مستقل به رقابت انتخاباتی  بپردازند. این نامزدها نمی توانند وارد فهرست انتخاباتی جدید شوند و عدول از انصراف در این  شرایط نیز امکانپذیر نیست. 

ماده ۱۵– در صورت فوت، سلب صلاحیت یا انصراف یکی از اعضای فهرست به نحوی که در  ماده (۲۱) قانون ذکر شده، فرماندار مکلف است بلافاصله تعداد و اسامی عضو یا اعضای حذف شده  را به اطلاع نماینده تام الاختیار حزب یا جبهه سیاسی مربوطه برساند. در این صورت نماینده تام الاختیار حزب با جبهه سیاسی می تواند ظرف (۴۸) ساعت پس از اطلاع از انصراف یا حذف افراد فهرست خود، اقدام به معرفی عضو یا اعضای جدید با رعایت تبصره های  ماده (14) این آیین نامه کند. در این شرایط هیئت اجرایی باید ظرف (۲۴) ساعت بررسی های لازم در این خصوص را انجام دهد.

تبصره – در صورت عدم ارائه اسامی جدید توسط احزاب و جبهه های سیاسی که تعداد اعضای آن به کمتر از دو سوم کرسی های مورد نیاز حوزه انتخابیه رسیده است. فهرست انتخاباتی مذکور از آگهی انتخابات حذف می شود و اعضای آن فهرست باید یا به صورت منفرد در انتخابات شرکت  کنند و یا در صورت رعایت مواعد زمانی در فهرست احزاب و جبهه های سیاسی که فهرست آنها  ناقص است، قرار گیرند. تمامی مواعد یاد شده نباید از مهلت قانونی انصراف و اعلام عدم حضور در  فهرست های انتخاباتی بیش از پنج روز قبل از شروع تبلیغات تجاوز کند. 

ماده ۱۶ – هر فهرست باید یک عنوان انتخاباتی داشته باشد. عنوان در فهرست باید متناسب با  اهداف و رویکردهای فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و اجرایی آن حزب یا جبهه ارائه کننده آن باشد. بر اساس تبصره ماده (۴) آیین نامه اجرایی ماده (۱۳) قانون نحوه فعالیت احزاب و جبهه های سیاسی موضوع تصویب نامه شماره ۲۲۰۳۶ /ت 54464 ه  مورخ ۱۳۹۷٫۲٫29، با توجه به اینکه آن دسته از ائتلافهایی که فعالیت استانی و شهرستانی می کنند. تنها مجاز به استفاده از عنوان حزب و یا ائتلاف مربوط هستند. عناوین انتخاباتی  فهرست های احزاب و جبهه های سیاسی سایر حوزه های انتخابیه نیز باید یکسان باشد. چنانچه  عنوان فهرست، متفاوت از اهداف حزب یا جبهه ارائه کننده آن فهرست باشد. عنوان مزبور باید با رعایت تبصره (4) ماده (2) قانون نحوه فعالیت احزاب و گروههای سیاسی مصوب ۱۳۹۴ به تایید  هیئت اجرایی مربوطه برسد. 

ماده ۱۷ – بالاترین مقام حزب یا جبهه سیاسی و یا نماینده تام الاختیار ایشان در کشور  می تواند به منظور پیگیری اموری همچون تبلیغات انتخاباتی فهرست احزاب و جبهه های سیاسی معرفی، صدور کارت نمایندگان فهرست در شعب اخذ رأی و نظایر آن، برای هر حوزه انتخابیه یک  نفر نماینده ویژه به هیئت اجرایی معرفی کند. سازوکار معرفی نمایندگان ویژه احزاب و جبهه های  سیاسی توسط وزارت کشور تعیین و اعلام می شود.

ماده ۱۸– به منظور جلوگیری از تخلفات و خطاهای احتمالی و نیز تسهیل در شمارش آراء و امر نظارت، حفظ آرای واقعی مردم و جلوگیری از تضییع حقوق نامزدها، وزارت کشور برای هر نامزد انتخابات اعم از منفرد یا عضوی از یک فهرست یک شناسه منحصر به فرد تخصیص می دهد.  هر فهرست نیز به صورت مستقل دارای یک شناسه است. اختصاص شناسه به نامزدها و فهرست ها  توسط سامانه انتخابات انجام می پذیرد و از طریق فرمانداران و بخشداران در اختیار احزاب  جبهه ها و نامزدها قرار می گیرد. 

ماده ۱۹– در رای گیری دستی، اصل سر نوشتن “نام و نام خانوادگی” نامزدها به همراه “شناسه” آنها در تعرفه اخذ رای است. لیکن در صورت نوشتن یکی از موارد مذکور نیز رای  صحیح بوده و باید به نام فرد، شمارش شود. اخذ رای در انتخابات تمام الکترونیک با ثبت شناسه  نامزدها و فهرست در صندوق اخذ رای الکترونیکی صورت می پذیرد. 

ماده ۲۰- چنانچه آرای ریخته شده به صندوق به علت تشابه اسمی نامزدهای انتخاباتی به هیچ  وجه قابل تشخیص و تفکیک نباشد، به نسبت آرای نامزدهای دارای تشابه اسمی در آن صندوق  میان آنان تقسیم می شود و در مورد رای با آرای باقی مانده غیر قابل تقسیم، به حکم قرعه عمل  می شود. 

تبصره ۱- به منظور حفظ آرای واقعی مردم و جلوگیری از تضییع حقوق نامزدها، چنانچه  نامزدی در حوزه انتخابیه به تشخیص هیئت اجرایی برای عامه مردم ناشناخته و گمنام باشد، ولی  نام خانوادگی و یا نام و نام خانوادگی او مشابه نام خانوادگی و با نام و نام خانوادگی یکی از  داوطلبان سرشناس و معروف آن حوزه باشد، باید مشخصه ای مانند شناسه، شغل، محل سکونت، نام پدر و غیره برای وی تعیین و در آگهی انتشار اسامی نامزدهای انتخاباتی درج شود. آرای فاقد آن مشخصه برای وی منظور نخواهد شد. فرد مذکور می تواند در تبلیغات انتخاباتی خود مشخصه  تعیین شده را قید کنند و چنانچه در ایام تبلیغات انتخاباتی اعلام انصراف کند، نامزد همنام او می تواند قبل از روز انتخابات از طریق رسانه ها و با صدور اطلاعیه ادامه نامزدی خود را برای رفع ابهام اعلام کند.

تبصره ۲- در مواردی که دو انتخابات به طور همزمان انجام می شود، آرایی که اشتباهاً به  صندوق دیگر ریخته شود، با حضور ناظرین در انتخابات و نمایندگان فرماندار و بخشدار قبل از هر  اقدامی به صندوق مربوطه انتقال داده شده و سپس مراحل قانونی مربوط انجام می شود. 

ماده ۲۱ – چنانچه نامزد به غیر از نام و نام خانوادگی مندرج در شناسنامه به نام دیگری نیز  مشهور باشد که آن را در پرسشنامه اعلام داوطلبی قید کرده است و مورد تایید هیئت  اجرایی نیز باشد. فرماندار با بخشدار حوزه انتخابیه موظف است یک نام دیگر نامزد را نیز به عنوان  اشتهار در آگهی اسامی نامزدها قید کند. در صورت تشابه اسمی تبصره (۱) ماده (۲۰) این آیین نامه لازم الاتباع خواهد بود.

ماده ۲۲ – در اجرای ماده (۲4) قانون سهم هر فهرست انتخاباتی و نامزد منفرد از کرسی های  اصلى آن حوزه انتخابیه در شهرهای بیش از (500) هزار نفر جمعیت با شرایط زیر تعیین می شود. 

• آرای هر نامزد عضو فهرست انتخاباتی از مجموع آرای انفرادی به علاوه آرایی که از فهرست کسب کرده است، حاصل می شود. 
• مجموع آرای نامزدهای یک فهرست کل آرای آن فهرست محسوب می شود.
• آرای هر نامزد منفرد برابر با آرای مکتسبه ایشان است.
• آرای صحیح حوزه انتخابیه مجموع بندهای (۱) و (۳) این ماده است.
• سهم تعداد کرسی های هر فهرست از تقسیم کل آرای آن فهرست بر کل آرای صحیح مأخوذه ضربدر تعداد کرسی های مورد نیاز آن حوزه انتخابیه به دست می آید.
• سهم تعداد کرسی های نامزدهای منفرد از تقسیم آرای مکتسبه تمامی نامزدهای منفرد بر  کل آرای صحیح مأخوذه آن حوزه انتخابیه ضربدر تعداد کرسی های مورد نیاز آن حوزه به دست  می آید. 

تبصره ۱- ملاک عمل در تعیین کرسی های مربوط به هر فهرست و نامزدهای منفرد موضوع  بندهای (۵) و (۶) این ماده، عدد صحیح است. در این مرحله اعشار محاسبه نمی شود. 

تبصره ۲- چنانچه تعداد کرسی های کسب شده کمتر از تعداد سقف کرسی های مورد نیاز آن  حوزه باشد. باقیمانده کرسی ها به ترتیب از بالاترین رقم اعشار به آن فهرست با نامزدهای منفرد  اختصاص پیدا می کند. 

ماده ۲۳– در صورت تساوی آراء در حوزه های انتخابیه بیش از (۵۰۰) هزار نفر جمعیت، قرعه تعیین کننده است. قرعه کشی بلافاصله در هیئت اجرایی و با حضور نمایندگان هیئت نظارت  شهرستان و نامزدهای ذی نفع یا نمایندگان آنها و نماینده فهرستی که آراء آنها مساوی شده است.  برگزار می شود. 

تبصره – در حوزه های انتخابیه کمتر از (۵۰۰) هزار نفر جمعیت، بر اساس تبصره (۱) ماده (۲۰)  قانون عمل خواهد شد. 

ماده ۲۴- در اجرای بند (۱) ماده (۲۵) قانون، اعضای علی البدل حوزه های انتخابیه بالای  (۵۰۰) هزار نفر جمعیت به شرح زیر است. 

• شوراهای دارای (۱۱) نفر عضو اصلی، (6) نفر على البدل
• شوراهای دارای (۱۳) نفر عضو اصلی، (7) نفر على البدل
• شوراهای دارای (۱۵) نفر عضو اصلی (۸) نفر على البدل
• شورای شهر تهران (۲۱) نفر عضو اصلی، (۱۱) نفر علی البدل

ماده ۲۵ – در صورتی که منتخبان یک حوزه انتخابیه تماماً از یک فهرست انتخاباتی و یا تماماً  منفرد باشند، اعضای علی البدل مورد نیاز آن حوزه انتخابیه صرفاً از نامزدهای منفرد به ترتیب  بیشترین آراء انتخاب خواهند شد. 

تبصره – در صورتی که تعداد اعضای منتخب فهرست یک نفر باشد. عضو علی البدل به آن  فهرست تعلق نمی گیرد. 

ماده ۲۶- در اجرای بند (۳) ماده (۲۵) قانون در صورت فوت، استعفاء یا سلب عضویت یک یا  چند نفر از منتخبین شورای اسلامی جایگزین فرد مذکور به شرح زیر به عنوان عضو و علی البدل  تعیین می شود: 

• چنانچه فرد مستعفی، سلب عضویت شده با فوتی، عضو فهرست انتخاباتی باشد، فرد جایگزین و علی البدل ایشان باید عضو همان فهرست به ترتیب بالاترین رأی باشد. در غیر این  صورت نامزد عضو فهرست های دیگر یا نامزد منفردی که بالاترین رای را کسب کرده، جایگرین می شود.
• چنانچه فرد مستعفی، سلب عضویت شده با فوتی، جزء نامزدهای منفرد باشد، جایگزین و  علی البدل ایشان نامزد منفردی است که بالاترین رای را کسب کرده است. در صورت عدم وجود نامزد منفرد، عضو علی البدل از فهرستی که بالاترین رای را کسب کرده انتخاب می شود و فردی  که در این فهرست بیشترین رای را کسب کرده است به عنوان عضو علی البدل برگزیده می شود. 

ماده 27– فرمانداران و بخشداران موظفند، آگهی اسامی نامزدها را که حاوی نام و  نام خانوادگی تمامی نامزدها، شناسه آنها و فهرست عناوین انتخاباتی احزاب و جبهه های سیاسی به انضمام نام اعضای هر فهرست با شناسه آنها است از سامانه انتخابات اخذ و در موعد مقرر منتشر و  در شعب اخذ رای اطلاع رسانی کنند. 

تبصره – در صورت سلب صلاحیت ( موضوع تبصره های (الف) و(ب) ماده (64) قانون) پس از  موعد مذکور در این ماده، فرمانداران موظفند اقدام به حذف یا اضافه کردن نام نامزد رد صلاحیت  شده کنند. 

ماده ۲۸ – در اجرای ماده (۵۶) قانون، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در کلیه  مراحل انتخابات، مکلف به ایجاد نظم و جلوگیری از بی قانونی است و باید ضمن عدم دخالت در امور اجرایی و نظارت و در راستای برقراری نظم انتخاباتی با مجریان و ناظران همکاری کند و  حسب درخواست فرمانداران و بخشداران نیروهای خود را در اختیار آنان قرار دهد. 

ماده ۲۹ – در انتخابات میان دوره ای شوراهای اسلامی، در هر حوزه فقط کسانی حق رای دارند.  که در انتخابات قبلی آن دوره در همان حوزه رای داده باشند یا در هیچ حوزه ای رای نداده باشند.  رعایت بند (ج) ماده (۳۶) قانون و تبصره آن نیز برای حوزه های انتخابیه با جمعیت زیر (100) هزار نفر جمعیت الزامی است.

ماده ۳۰- بخشدار یا فرماندار موظف است به محض اطلاع از توقف با ابطال انتخابات، مراتب را به ستاد انتخابات کشور اعلام کند. 

ماده ۳۱ – مجلس شورای اسلامی حداقل شش ماه پیش از تشکیل هیئت اجرایی مرکزی به  استناد ماده (69) قانون، اعضای هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات را با ذکر سمت ایشان در هیئت به وزارت کشور معرفی می کند. 

ماده 32- چگونگی محاسبه حق الزحمه مستخدمان دولت که در اجرای ماده (۹۰) قانون، از  زمان صدور دستور آغاز انتخابات تا انتهای برگزاری انتخابات با وزارت کشور، استانداری ها،  فرمانداری ها، بخشداری ها، هیئت های اجرایی و هیئت های نظارت همکاری می کنند.  به شرح زیر است:

• آن دسته از کارکنان دولت که در هر مرحله از انتخابات از سوی یکی از دستگاه ها به مراجع یاد شده تا شش ماه مامور می شوند، حقوق و مزایای ماهانه خود را بر اساس بند (7)  ماده (68) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۶۸ و آیین نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۲۱)  و ماده (۱۲۱) قانون مذکور از دستگاه متبوع دریافت می کنند حقوق و مزایای کارمندانی که  مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری نیستند، بر اساس قانون دستگاه متبوع خود محاسبه خواهد شد.
• میزان حق الزحمه برای آن دسته از کارکنان دولت یا نیروهای مردمی که به صورت دواطلبانه برای رای گیری، قرائت و شمارش آراء، با هیئت های اجرایی یا هیئت های نظارت بر انتخابات همکاری می کنند. مطابق آیین نامه نحوه پرداخت حق الزحمه مجریان و ناظران انتخابات موضوع تصویب نامه شماره ۱۳۷۱۹۶/ ت 40013 هـ مورخ ۱۳۸۷٫۸٫۸ با اصلاحات بعدی آن خواهد  بود. پرداخت هرگونه وجهی خارج از چهار چوب این بند تحت هر عنوان ممنوع است. 
• دستگاه های مربوطه موظف به تامین اعتبار لازم و پرداخت حق الزحمة مستخدمان مشمول این ماده از محل اعتبارات مصوب مربوط هستند. 
• فرماندار یا بخشدار یا رئیس هیئت نظارت می توانند برای قدردانی از تلاش های مجریان یا ناظران انتخابات، تقدیرنامه کتبی صادر کنند.
• تقدیر نامه های صادر شده از سوی رؤسای هیئت های نظارت استان و شهرستان از نظر برخورداری از مزایای اداری به ترتیب معادل تشویق نامه استاندار و فرماندار است. 

تبصره-در مأموریت های بیش از شش ماه، وزارت کشور موظف به پرداخت حقوق و مزایا تا  انتهای دوره ماموریت است.

فصل دوم – هیئت های اجرایی 

ماده 33- هئیت های اجرایی، هیئت هایی متشکل از اعضای حقوقی و حقیقی مندرج در مواد  (44)، (۴۷) و (۴۸) این آیین نامه هستند که تحت عناوین هیئت های اجرایی مرکزی شامل هفت نفر عضو اداری به همراه شش در عضو معتمد، هیئت اجرایی شهرستان شامل سه نفر عضو  اداری به همراه هشت نفر عضو معتمد و هیئت اجرایی بخش شامل چهار نفر عضو اداری به همراه  هفت نفر عضو معتمد به منظور اجرای انتخابات تشکیل می شوند که از حیث حیطه مسئولیت  به ترتیب با هیئت مرکزی نظارت هیئت نظارت شهرستان و هیئت نظارت بخش به انجام وظایف  قانونی خود می پردازند. 

ماده 34 – جلسات هیئت اجرایی مرکزی با حضور حداقل یازده (۱۱) نفر از اعضاء رسمیت  یافته و اخذ تصمیمات با تایید حداقل نه (۹) نفر لازم الاجرا است. رأی ممتنع در حکم رأی مخالف  است. 

ماده 35- بر اساس ماده (۴۵) قانون و تبصره های آن مدت زمان فرایند مربوط به معرفی  معتمدین از سوی وزیر کشور و تایید آنها توسط هیئت مرکزی نظارت نباید از هفت روز تجاوز کند.

ماده ۳۶ – مصوبات هیئت اجرایی مرکزی که از سوی دبیرخانه ستاد انتخابات کشور  ابلاغ می شود از سوی کمیته های ذیل ستاد مذکور پیگیری می شود. 

ماده 37- در صورت همزمانی برگزاری دو یا چند انتخابات و یا انتخابات میان دوره ای با  انتخابات شوراهای اسلامی با توافق هیئت های نظارت مربوطه تشکیل یک هیئت اجرایی مرکزی  مشترک بالامانع است. 

ماده ۳۸ – پس از اعلام وصول دستور شروع انتخابات از سوی فرمانداران و بخشداران در  سامانه انتخابات فرمانداران، معتمدین را از تمامی شهرهای شهرستان خود انتخاب می کنند.  بخشداران نیز معتمدین هیئت اجرایی را از روستاهای همان بخش انتخاب و به هیئت نظارت معرفی می کنند. 

تبصره ۱ – فرمانداران و بخشداران نباید اعضای فعلی شوراهای اسلامی را به عنوان معتمدین  هیئت اجرایی به هیئت نظارت معرفی کنند. 

تبصره ۲ – در اجرای ماده (۴۰) قانون، معتمدین منتخب اصلی و علی البدل از داوطلب شدن در  حوزه های انتخابیه مربوطه محرومند. 

ماده 39- در صورت عدم تأیید صلاحیت کل با تعدادی از معتمدین، فرمانداران و بخشداران  موظفند ظرف (24) ساعت ضمن تشکیل جلسه با اعضای حقوقی هیئت اجرایی و مشورت با آنها افراد جدید را شناسایی کرده و به تعداد دو برابر معتمدین تایید نشده، افراد واجد شرایط مذکور را برای تامین کسری معتمدین به هیئت نظارت مربوط معرفی کنند. اعلام نظر اعضای حقوقی، مشورتی است و تصمیم نهایی برای معرفی کسری معتمدین هیئت های اجرایی با شخص  فرماندار با بخشدار است.

ماده 40– چناچه تعداد معتمدین تایید شده به بیست (۲۰) نفر نرسد و فرماندار با بخشدار با  هیئت نظارت مربوطه به توافق نرسند، فرماندار با بخشدار موظف است در اسرع وقت مراتب را با  شرح ماوقع به منظور تامین کسری، به استاندار و هیئت نظارت استان و ستاد انتخابات کشور  ارسال کند. 

تبصره – چنانچه بر اساس قانون فرایند انتخاب معتمدین توسط استاندار صورت پذیرد، جلسه  انتخاب معتمدین اصلی و علی البدل هیئت اجرایی در اسرع وقت پس از تصمیم نهایی استاندار و  هیئت نظارت استان تشکیل خواهد شد. مدت زمان تشکیل هیئت اجرایی در شهرستان و بخش  با احتساب مراحل تامین کسری معتمدین نباید از نه (۹) روز تجاوز کنند. 

ماده 41-  فرمانداران و بخشداران در اسرع وقت با ارسال دعوت نامه، جلسه انتخاب معتمدين  هیئت اجرایی را با حضور نماینده هیئت نظارت مربوطه تشکیل داده و پس از حضور حداقل  بیست (۲۰) نفر از معتمدین دعوت شده، رسمیت جلسه را اعلام می کنند. سپس معتمدین حاضر  در جلسه هیئت اجرایی شهرستان از بین خود هشت (۸) نفر و معتمدین حاضر در جلسه هیئت اجرایی بخش هفت (7) نفر را به عنوان معتمدین اصلی و پنج (۵) نفر را به عنوان معتمدین  علی البدل هیئت اجرایی با رای مخفی و اکثریت نسبی آراء انتخاب می کنند. 

ماده ۴۲- پس از برگزاری جلسه انتخاب اعضای اصلی و علی البدل هیات اجرایی، چنانچه  فردی به نحوه انتخاب آنان اعتراضی داشته باشد، می تواند شکایت خود را به هیئت نظارت مربوطه  تسلیم کند. در صورتی که نظر هیئت نظارت ذی ربط مبنی بر ابطال فرآیند مذکور باشد. فرماندار و  بخشدار مکلفند فرآیند انتخاب اعضای اصلی و علی البدل هیئت اجرایی را با لحاظ شرایط قانونی  آن تکرار کنند. 

ماده 43- رؤسای هیئتهای اجرایی و نظارت موظفند با هماهنگی و توافق لازم، فردی را که  به طور همزمان در بیش از یک هیئت اعم از اجرایی یا نظارت عضویت دارد در یک هیئت ابقاء و  از سایر هیئت ها حذف کنند. 

ماده 44– هیئت های اجرایی موظفند در اجرای مواد (۷۹) و (۸۲) قانون، هیئت های نظارت  مربوطه و متناظر خود را در جریان مراحل و امور انتخابات قرار دهند و یک نسخه از تمامی  صورتجلسات و آگهی های خود را به آن هیئت تحویل دهند.

تبصره – فرماندار با بخشدار موظف است از نماینده هیئت نظارت جهت حضور در جلسات  هیئت اجرایی دعوت به عمل آورد. 

ماده ۴۵- در اجرای ماده (۵۴) قانون، فرمانداران و بخشداران موظفند، پس از تشکیل  هیئت های اجرایی شهرستان و بخش و تایید آن هیئت ها، نسبت به تعیین تعداد و محل شعب  ثبت نام و اخذ رای حوزه های انتخابیه تابعه و ثبت آن در سامانه انتخابات اقدام کنند و مراتب را  به اطلاع هیئت نظارت متناظر نیز برسانند.

ماده 4۶– صدور آگهی انتخابات از طریق سامانه انتخابات صورت می پذیرد. 

تبصره- در صورت تغییر احتمالی در تعداد و محل شعب اخذ رأی، آگهی مذکور اصلاح و  مجدداً اطلاع رسانی می شود. 

ماده ۴۷- فرمانداران و بخشداران موظفند در اجرای ماده (55) قانون، پس از وصول اسامی  اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی از هیئت اجرایی، نسبت به ثبت اسامی آنها در سامان اقدام و  احکام آنان را صادر کنند. رعایت مواد (۳۸) و (۴۰) قانون در انتخاب اعضای شعب اخذ رای  ضروری است. 

ماده 48– فرمانداران و بخشداران موظفند، با رعایت مواد (۳۸) و (۴۰) قانون برای هر یک از  شعب ثبت نام و اخذ رای، یک نفر نماینده که باید حتی الامکان از کارمندان دولت باشد، از طرف  خود تعیین و نسبت به صدور حکم آنان اقدام کنند و برای تحویل گرفتن صندوق و تعرفه و  برگ رای و سایر اقلام و لوازم انتخاباتی با تعیین تاریخ و محل مراجعه از ایشان و اعضای شعبه  برای شرکت در جلسه توجیهی دعوت به عمل آورند. 

تبصره- به منظور جلوگیری از هرگونه خللی در برگزاری برنامه های روز ثبت نام و اخذ رای،  هیئت اجرایی موظف است ترتیبی اتخاذ کنند که در صورت عدم حضور هر یک از اعضای شعبه یا نماینده فرماندار و بخشدار، بلافاصله فرد جایگزین به محل شعبه اعزام گردد. 

ماده 4۹ – فرمانداران و بخشداران موظفند ترتیبی اتخاد کنند که یک روز قبل از روز اخذ رأی، محل شعب ثبت نام و اخذ رأی از طریق اعزام نمایندگان فرماندار و بخشدار بررسی و آماده برگزاری انتخابات شوند. 

ماده ۵۰ – هیئت اجرایی موظف است با دعوت از نمایندگان فرماندار یا بخشدار و اعضای شعب  در جلسه توجیهی، نسبت به آموزش برنامه ثبت نام و اخذ رای و قرائت و شمارش آراء و سایر  آموزش های لازم اقدام کنند. 

ماده ۵۱- فرمانداران و بخشداران موظفند با اطلاع هیئت نظارت به گونه ای برنامه ریزی کنند  که در مناطق دور افتاده و صعب العبور حتی الامکان یک روز قبل از روز اخذ رای، تعرفه و برگ های  رای و مهر انتخابات و سایر وسایل و لوازم انتخاباتی و تجهیزات الکترونیکی در اختیار نماینده  فرماندار با بخشدار قرار گیرد. 

تبصره – نمایندگان فرماندار با بخشدار موظفند پس از حضور در محل شعب ثبت نام و اخذ رای، صندوق و دستگاه احراز هویت و تعرفه و سایر اقلام انتخاباتی را در اختیار رئیس شعبه قرار  دهند. مسئولیت پیگیری و تامین کسری احتمالی تعرفه به عهده نمایندگان فرماندار و بخشدار و  مسئولیت حفظ و حراست از برگ های رای به منظور جلوگیری از خروج آنها از محل شعبه اخذ رای، بر عهده اعضاء شعبه و ماموران انتظامی است.

 

ماده ۵۲ – هیئت اجرایی موظف است ترتیبی اتخاذ کنند تا شعب ثبت نام و اخذ رای حداقل یک ساعت قبل از شروع اخذ رای آماده به کار شود و مسئولین شعبه در محل حاضر  باشند. این امر با همکاری نمایندگان فرماندار یا بخشدار و اعضای شعب اخذ رای صورت می پذیرد. 

ماده ۵۳ – هیئت های نظارت در شهرستان و بخش موظفند نمایندگان خود در شعب اخذ رای را  ظرف (۷2) ساعت قبل از روز اخذ رأی به ترتیب به فرماندار و بخشدار حوزه انتخابیه معرفی کنند. 

تبصره ۱- در صورت تامین و معرفی کتبی ناظر برای هر یک از شعب ثبت نام و اخذ رأی از  طرف هیئت نظارت شهرستان یا بخش، فرمانداران یا بخشداران موظفند نسبت به اعزام وی به  نحوی که قبل از شروع اخذ رای در محل شعبه حضور داشته باشد اقدام کنند. 

تبصره ۲- در صورت همزمانی انتخابات شوراها با انتخابات های دیگر، هیئت های نظارت مربوطه  می توانند با توافق و هماهنگی خود، از ناظران و امکانات مشترک استفاده کنند. 

تبصره 3 – تمامی امور مربوط به تصمیمات اجرایی در شعبه بر عهده نماینده فرماندار و بخشدار  و تمامی وظایف و اختیارات نظارتی در شعبه بر عهده ناظر مسئول شعبه است. 

ماده ۵4 – هیئت مرکزی نظارت در اجرای تبصره (4) ماده (۸7) قانون، به تخلفات انتخاباتی  عوامل نظارت (اعم از هیئت های نظارت و عوامل معرفی شده در ماده (۷۷) قانون) غیر کارمند،  رسیدگی می کند. مجازات متخلف، یک تا سه دوره محرومیت از همکاری به عنوان عامل اجرایی یا  نظارت در انتخابات مقرر در اصل ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است. تصمیمات این  هیئت از طریق اظهار نامه رسمی به متخلف ابلاغ می شود. این تصمیمات قطعی است. 

ماده ۵۵- فرمانداران و بخشداران موظفند برای حفاظت شعب ثبت نام و اخذ رای با همکاری  و انتخاب فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به تعداد لازم از ماموران انتظامی تامین و  ضمن حضور ابلاغ نامبردگان، آنان را به همراه نماینده خود و ناظر و اعضای شعبه ثبت نام واخذ رای به محل اعزام کنند. 

تبصره – در صورت نیاز به نیروهای کمکی و درخواست کتبی فرماندهی انتظامی  جمهوری اسلامی ایران، با تصویب شورای تامین استان، سایر نیروهای نظامی با آن فرماندهی همکاری می کنند. 

فصل سوم – هیئت های نظارت 

ماده ۵۶ – در اجرای ماده (6۹) قانون و به استناد ماده (۷۳) قانون اصلاح قانون تشکیلات  شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شوراهای مزبور مصوب ۱۳۶۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی  و به منظور نظارت بر امر انتخابات شوراها، هیات مرکزی نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشور متشکل از سه (3) نفر از اعضای کمیسیون شوراها و امور داخلی و دو  (۲) نفر از اعضایی کمیسیون اصل نودم به انتخاب مجلس شورای اسلامی تشکیل می شود.

تبصره – در صورتی که به تعداد لازم از کمیسیون های مذکور داوطلب نباشد مجلس شورای  اسلامی از میان سایر نمایندگان داوطلب پنج نفر را انتخاب می کنند. 

ماده ۵۷-  در اجرای ماده (6۹) قانون و به استناد به ماده (۷4) قانون اصلاح و قانون تشكيلات  شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور مصوب ۱۳۶۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی  به منظور نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشور در هر استان، هیئت نظارت استان مرکب  از سه نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی آن استان به تعیین هیئت مرکزی نظارت تشکیل  می شود. هیات مرکزی نظارت پس از تعیین اعضای هیئت نظارت استان، اسامی آنان را به منظور  اطلاع ستاد انتخابات استان به ستاد انتخابات کشور اعلام می کند. 

تبصره-  در هر استانی که تعداد نمایندگان آن از سه (۳) نفر کمتر باشد و یا به حدنصاب از آن  استان داوطلب نباشد، تعیین بقیه اعضا از بین نمایندگان استان های مجاور با هیئت مرکزی نظارت است.

ماده ۵۸- ستاد انتخابات استان پس از وصول اسامی اعضای هیئت نظارت استان از ستاد انتخابات کشور، اسامی نامبردگان را به فرمانداری های تابعه اعلام می کنند. 

ماده ۵۹ – هیئت نظارت استان در هر شهرستان، هیئت نظارت شهرستان بر انتخابات شوراهای اسلامی شهر را مرکب از پنج (5) نفر از معتمدین محل تشکیل می دهند و اسامی آنان را  به فرمانداری ذی ربط و ستاد انتخابات استان اعلام می کنند. 

تبصره در اجرای تبصره ماده (6۹) قانون در صورت  بروز اختلاف نسبت به معرفی عضو  پیشنهادی هیئت نظارت از سوی نمایندگان هر شهرستان، نظر هیئت نظارت استان ملاک عمل  قرار خواهد گرفت. 

ماده 60-  فرماندار مکلف است پس از وصول اسامی اعضای هیئت نظارت شهرستان، اسامی  نامبردگان را به بخشداران تبعه اعلام کنند. 

ماده 61- هیئت نظارت شهرستان برای هر بخش، هیات نظارت بخش را مرکب از سه نفر معتمد محلی برای نظارت بر انتخابات بخش تشکیل می دهد و اسامی آنان را به بخشدار و  فرماندار مربوطه اعلام می کنند.. 

ماده ۶۲ – شرکت اعضای هیات نظارت شهرستان و بخش در جلسات هیئت اجرایی به منظور نظارت بر صحت برگزاری انتخابات است و عدم حضور آنان در جلسات و یا خودداری از امضای صورتجلسات مانع از ادامه کار انتخابات  نخواهد بود.

ماده 63– هیئت های نظارت در چارچوب قانون و آیین نامه اجرایی تنها ناظر بر اجرای صحیح قانون هستند و حق دخالت در امور اجرایی انتخابات را ندارند. 

ماده 6۴ – زمان تشکیل هیئت های نظارت باید قبل از تشکیل هیئت های اجرایی متناظر باشد.

 

فصل چهارم – اعلام داوطلبی، بررسی سوابق و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان 

ماده ۶۵- فرمانداران و بخشداران مکلفند در اجرای مواد (۶۰) و (۶۱) قانون بلافاصله پس از  وصول دستور شروع انتخابات از وزارت کشور و تشکیل هیئت اجرایی، تاریخ شروع و خاتمه  ثبت نام از داوطالبان و شرایط انتخاب شوندگان، مدارک مورد نیاز و مفاد پرسشنامه اعلام داوطلبی  را برای بارگذاری در سامانه از طرق مقتضی به اطلاع کلیه اهالی حوزه انتخابیه برسانند. 

تبصره- ثبت نام از داوطلبان انتخابات شوراهای اسلامی کشور طی هفت (۷) روز از ساعت (۸) تا (۱۶) به صورت الکترونیکی در سامانه اعلامی وزارت کشور صورت می پذیرد و در صورت ضرورت  با تشخیص ستاد انتخابات کشور، فرمانداری ها و بخشداری ها به عنوان مراکز حوزه های انتخابیه،  ثبت نام حضوری را انجام می دهند. 

ماده 66- در صورت ضرورت و تشخیص وزارت کشور به ثبت نام حضوری از داوطلبان انتخابات شورای اسلامی روستا ثبت نام از داوطلبان در روستا، به صورت حضوری در محل  فرمانداری ها یا بخشداری های مربوطه انجام می شود. 

ماده ۶۷ – فرمانداران و بخشداران به عنوان رؤسای هیئت های اجرایی حوزه های انتخابیه موظفند امکانات لازم جهت ثبت نام حضوری از داوطلبان را پیش بینی کنند تا در صورت ضرورت  و اعلام وزارت کشور ثبت نام از داوطلبان به صورت حضوری در محل فرمانداری یا بخشداری  صورت پذیرد.

تبصره ۱ – مدارک مورد نیاز برای ثبت نام غیر حضوری در سامانه به شرح زیر است: 

• تصویر کارت ملی .
• تصویر مدرک تحصیلی بر اساس بند (ز) ماده (3۷) قانون .
• تصویر کارت پایان خدمت یا معافیت دائم خدمت نظام وظیفه عمومی (برای آقایان)
• یک قطعه عکس جدید (4*3)
• گواهی تاییدیه به استعفاء برای مشمولین ماده (۴۱) قانون
• گواهی عدم سوء پیشینه که از زمان دریافت آن بیش از سه ماه نگذشته باشد.

تبصره ۲- مدارک مورد نیاز برای ثبت نام حضوری داوطلبان در فرمانداری و بخشداری های  مربوطه به شرح زیر است. 

•  اصل کارت ملی 
• اصل کارت پایان خدمت یا معافیت دائم خدمت وظیفه عمومی ( برای آقایان)   

3 – یک قطعه عکس جدید 4*3

4-  اصل مدرک تحصیلی بر اساس بند (ز) ماده (۳۷) قانون 

5-  گواهی تاییدیه استعفا برای مشمولین ماده (۴۱) قانون 

6- گواهی عدم سوء پیشینه که از زمان دریافت آن بیش از سه ماه نگذشته باشد.

ماده ۶۸- صدور اطلاعیه آخرین مهلت استعفای مشمولین ماده (۴۱) قانون و دریافت گواهی  عدم سوء پیشینه از سوی داوطلبان موضوع تبصره (۲) ماده (۳۷) قانون، چهار ماه قبل از ثبت نام  توسط وزارت کشور صورت می پذیرد. 

ماده ۶۹ – ملاک ثبت نام نهایی از داوطلبان در انتخابات شوراها اخذ شناسه رهگیری است.  شناسه رهگیری در ثبت نام غیر حضوری با پایان ثبت نام توسط سامانه وزارت کشور صادر می شود.  و در اختیار داوطلبان قرار می گیرد و در ثبت نام حضوری نیز رسید ثبت نام نهایی توسط فرمانداری و بخشداری مربوطه صادر می شود و در اختیار داوطلبان قرار می گیرد. عدم دریافت این شنامه و رسید به منزله عدم ثبت نام در انتخابات است. 

ماده 70- صدور و یا استفاده از گواهی خلاف واقع، حسب قوانین موجب پیگیری قضایی علیه 

صادر کننده و داوطلب استفاده کننده خواهد بود. 

ماده 71- چنانچه در مدت زمان مجاز ثبت نام، سامانه الکترونیکی وزارت کشور دچار اختلال  یا قطعی مقطعی گردد، به تناسب زمان قطعی سامانه، فرصت مکفی در اختیار ثبت نام کنندگان  قرار می گیرد. تشخیص مدت زمان تمدید بر عهده ستاد انتخابات کشور است. همچنین در صورت  اخلال یا قطعی مدوام سامانه مذکور با تشخیص و دستور وزارت کشور، ثبت نام به صورت حضوری  در فرمانداری و بخشداری مربوط انجام خواهد شد. 

ماده ۷۲ – وزارت کشور در پایان هر روز از ثبت نام، فهرست اسامی داوطلبان را از طریق سامانه انتخابات به هیئت های اجرایی و نظارت مربوطه و مراجع استعلامی مندرج در ماده (6۲)  قانون ارسال می کند. 

تبصره ۱- مراجع استعلامی موضوع ماده (۶۲) قانون موظفند پاسخ استعلام ها را ظرف (۱۰)  روز پس از وصول اسامی و مشخصات داوطلبان به صورت الکترونیکی و محرمانه به ستاد انتخابات کشور اعلام کنند. 

تبصره 2- ادارات و دفاتر فناوری اطلاعات مراجع پنجگانه و هیئت مرکزی نظارت موظفند، قبل از صدور دستور شروع انتخابات نسبت به راه اندازی و فراهم کردن سازوکارهای فنی لازم جهت برقراری صفحه تبادل اطلاعات الکترونیک (وب سرویس) با اخذ دسترسی سامانه ای از سامانه انتخابات با هماهنگی مرکز توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمند سازی وزارت کشور اقدام کنند. 

ماده ۷3 – ستاد انتخابات کشور موظف است نتیجه استعلام های دریافتی از مراجع مذکور را  به فرمانداری و بخشداری های مربوطه ارسال کند. 

ماده ۷۴- هیئت های اجرایی و نظارت می توانند در راستای احراز شرایط مندرج در بند (ز)  ماده (۳۷) و (۴۱) قانون، از نتایج استعلام از دیگر مراجع همچون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری،  وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مراکز مدیریت حوزه های  علمیه دانشگاه آزاد اسلامی برای صحت سنجی مدارک تحصیلی و از سازمان اداری و استخدامی کشور برای مشاغل مشمول استعفاء و تشخیص همترازی آنان با مقامات ماده (۴۱) قانون از طریق  سامانه انتخابات یا سامانه فیمابین استفاده کنند.

تبصره ۱ – عدم ارسال پاسخ از سوی مراجع استعلامی به منزله عدم سوسابقه و صحت مدارک  داوطلب است. 

تبصره ۲- دستگاه متخلف در عدم ارسال پاسخ، مشمول مجازات تبصره (2) ماده (6۲) قانون  می شود. 

ماده 75-  فرمانداران و بخشداران مکلفند به منظور رسیدگی به صلاحیت داوطلب، بلافاصله  پس از دریافت پاسخ استعلام ها از وزارت کشور، جلسه هیئت اجرایی را تشکیل داده و با استفاده  از نتایج استعلام ها و با رعایت مفاد مواد (۳۷)، (4۱)، (42)، (43)، (65) و (66) قانون، ظرف (۱۴) روز نسبت به تعیین صلاحیت داوطلبان اقدام و مراتب را صورتجلسه و ضمن درج در سامانه، نتایج را از طریق سامانه انتخابات و یا در صورت ضرورت به صورت مکتوب به هیئت های نظارت مربوطه اعلام کنند. 

تبصره- در صورت رد صلاحیت داوطلبان، هیئت اجرایی مکلف است مراتب را با ذکر اسناد و  مدارک متقن و مستند به مواد قانونی و بندها و تبصره های آنها، صورتجلسه کرده و به همراه  اسامی سایر داوطلبان به هیئت نظارت متناظر ارسال کنند. 

ماده ۷۶ – عدم تأیید صلاحیت داوطلبان نمایندگی شوراهای اسلامی کشور در مورد شرط اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران باید مستند و بر اساس مدارک و اسناد معتبر باشد که توسط مراکز مسئول قانونی به مراجع اجرایی و نظارتی ارسال شده است.

تبصره ۱ – بررسی سوابق و تعیین صلاحیت داوطلبان در هیئت های اجرایی و نظارت باید منطبق با مواد (3۷) (3۹) (4۱) (۴۲)، (4۳) قانون و ماده واحده قانون لزوم رسیدگی دقیق به شکایات داوطلبین رد صلاحیت شده در انتخابات مختلف مصوب 1378 باشد. 

تبصره 2 – ملاک ابراز وفاداری به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اصل ولایت مطلقه  فقیه، اظهار، اعلام یا هر طریق دیگری است که به صورت مستند توسط داوطلب اظهار شده باشد. 

ماده ۷۷- هیئت های نظارت شهرستان و بخش پس از وصول صورتجلسات رسیدگی به  صلاحیت داوطلبان، به استناد ماده (۶۴) قانون موظفند ظرف (۲۰) روز از وصول صورتجلسات با  رعایت کامل مواد (۳۷) (۴۱)، (۴۲)، (4۳) و (65) قانون، نظر خود مبنی بر تایید یا رد صلاحیت  داوطلبان را صورتجلسه کرده و از طریق سامانه انتخابات به ترتیب به فرماندار و بخشدار مربوطه اعلام کنند. 

تبصره ۱- هیئت نظارت بخش موظف است صورتجلسه نتیجه رسیدگی به صلاحیت داوطلبان  روستاها را به هیئت نظارت شهرستان ارسال کند. 

تبصره ۲- هیئت نظارت شهرستان موظف است صورتجلسه نتیجه رسیدگی به صلاحیت داوطلبان شهرها را به هیئت نظارت استان ارسال کند.

ماده 78 – فرماندار موظف است پس از وصول نظر هیئت نظارت شهرستان، مبنی بر تایید یا رد صلاحیت داوطلبان شورای اسلامی شهر، بلافاصله با رعایت ماده (65) قانون مراتب تأیید یا رد  صلاحیت هر یک از داوطلبان را به طور محرمانه و کتبی به آنها اعلام کند. نظر هیئت نظارت شهرستان در این مرحله در خصوص داوطلبان تایید صلاحیت شده قطعی و نهایی  است و امکان بررسی صلاحیت مجدد داوطلبان تأیید صلاحیت شده در هیئت نظارت بالادستی (استان) وجود ندارد .

تبصره ۱- داوطلبان رد صلاحیت شده ظرف چهار روز پس از دریافت نظر هیئت نظارت شهرستان به استناد بند (ب) ماده (64) قانون می توانند ضمن در خواست دلایل رد صلاحیتشان، شکایت خود را به هیئت نظارت استان با هیئت اجرایی شهرستان تسلیم کنند. 

تبصره ۲- چنانچه مراجع مندرج در تبصره بند (ب) ماده (64) قانون، ادله جدیدی مبنی بر  سو سابقه داوطلبان به دست آورده باشد و از طریق وزارت کشور به هیئت نظارت استان ارسال کنند هیئت نظارت استان موظف است ظرف یک هفته پس از اعلام مراجع مزبور، اقدام به بررسی مجدد صلاحیت داوطلب بر اساس مدارک و اسناد جدید کند. در صورت رد صلاحیت داوطلب توسط هيئت نظارت استان، مراتب رد صلاحیت از سوی هیئت مزبور به داوطلب و هیئت مرکزی  نظارت ارسال می شود و داوطلب رد صلاحیت شده می تواند ظرف دو روز اعتراض خود را به هیئت  مرکزی نظارت اعلام کند. هیئت مرکزی نظارت موظف است ظرف پنج روز اقدام به بررسی مجدد صلاحیت داوطلب کرده و مراتب را جهت اعلام به داوطلب به وزارت کشور و هیئت نظارت استان اعلام کند. نظر هیئت مرکزی نظارت در این خصوص قطعی و لازم الاجرا است. 

ماده ۷۹ – هیئت نظارت استان موظف است ظرف هفت (۷) روز ضمن بررسی نظر خود  در خصوص تایید یا رد صلاحیت آن دسته از داوطلبان شورای اسلامی شهر که صلاحیتشان در هیئت نظارت شهرستان رد شده و شاکی بوده اند را با تنظیم صورتجلسه به ضمیمه نامه رسمی از  طريق سامانه انتخابات به ستاد انتخابات استان ظرف یک روز ارسال کند. ستاد انتخابات استان مراتب را به منظور ابلاغ به داوطلب ظرف یک روز به اطلاع فرمانداری های مربوطه می رساند. 

ماده ۸۰-  بخشدار موظف است پس از وصول نظر هیئت نظارت بخش، مبنی بر تایید یا رد  صلاحیت داوطلبان شورای اسلامی روستا، بلافاصله با رعایت مفاد ماده (6۵) قانون مراتب تایید یا  رد صلاحیت هر یک از داوطلبان را به طور محرمانه و کتبی به آنها اعلام کند. نظر هیئت نظارت  بخش در این مرحله در خصوص داوطلبان تأیید صلاحیت شده قطعی و نهایی است و امکان  بررسی صلاحیت مجدد داوطلبان تایید صلاحیت شده در هیئت نظارت بالادستی (شهرستان)  وجود ندارد.

تبصره ۱- داوطلبان رد صلاحیت شده ظرف چهار روز پس از دریافت نظر هیئت نظارت بخش  به استناد بند (الف) ماده (64) قانون می توانند ضمن درخواست دلایل رد صلاحیتشان شکایت خود را به هیئت نظارت شهرستان یا هیئت اجرایی بخش تسلیم نمایند. 

تبصره ۲ – هیئت نظارت شهرستان موظف است ظرف هفت روز بررسی و نظر خود در خصوص  تایید یا رد صلاحیت آن دسته از داوطلبان شورای اسلامی روستا که صلاحیتشان در هیئت نظارت  بخش رد شده و شاکی بوده اند را با تنظیم صورتجلسه به ضمیمه نامه رسمی از طریق سامانه  انتخابات به هیئت نظارت بخش ظرف یک روز ارسال کند. هیئت نظارت بخش مراتب را به منظور  ابلاغ به داوطلب ظرف یک روز به اطلاع بخشدار مربوطه می رساند. 

تبصره ۳ – چنانچه مراجع مندرج در تبصره بند (الف) ماده (64) قانون، ادله جدیدی مبنی بر  سو سابقه دواطلبان به دست آورده باشد و از طریق وزارت کشور به هیئت نظارت شهرستان ارسال  کنند. هیئت نظارت شهرستان موظف است ظرف یک هفته پس از اعلام مراجع مربور، اقدام به  بررسی مجدد صلاحیت داوطلب بر اساس مدارک و اسناد جدید کند. در صورت رد صلاحیت  داوطلب توسط هیئت نظارت شهرستان، مراتب رد صلاحیت از سوی هیئت مزبور به داوطلب و  هیئت نظارت استان ارسال می شود و داوطلب رد صلاحیت شده می تواند ظرف دو روز اعتراض  خود را به هیئت نظارت استان اعلام کند هیئت نظارت استان موظف است ظرف پنج روز اقدام به  بررسی مجدد صلاحیت داوطلب کرده و مراتب را جهت اعلام به داوطلب به ستاد انتخابات استان  و هیئت نظارت شهرستان اعلام کند، نظر هیئت نظارت استان در این خصوص قطعی و  لازم الاجرا است. 

ماده ۸۱ – در اجرای تبصره ماده (۶۵) قانون، داوطلب به صلاحیت شده شهر و روستا می تواند  ظرف چهار روز از تاریخ اعلام نهایی نتایج بررسی صلاحیت ها، درخواست خود مبنی بر انتشار  عمومی دلایل، مدارک و اسناد رد صلاحیتش را تسلیم هیئت نظارت شهرستان کند. هیئت نظارت  شهرستان ظرف دو روز موضوع را بررسی و نتیجه را به هیئت اجرایی شهرستان ارسال می کند.  هیئت اجرایی شهرستان نیز مکلف است ظرف دو روز دلائل، مدارک و مستندات دریافتی در  خصوص رد صلاحیت داوطلب را به صورت عمومی در حوزه انتخابیه منتشر نماید. 

ماده ۸۲ – بخشدار موظف است پس از وصول نظر هیئت نظارت شهرستان، آگهی اسامی  نامزدهای انتخاباتی شورای اسلامی روستا را حداکثر نظرف سه (۳) روز تهیه و نه (9) روز قبل از  روز اخذ رای به منظور اطلاع اهالی حوزه انتخابیه، در حوزه مذکور منتشر کند و تمهیدات نصب آن را در شعب اخذ رأی نیز فراهم آورد. 

ماده ۸۳ – فرماندار موظف است پس از وصول نظر هیئت نظارت استان، آگهی اسامی  نامزدهای انتخاباتی شورای اسلامی شهر را حداکثر ظرف سه (۳) روز تهیه و نه (۹) روز قبل از  روز اخذ رای به منظور اطلاع اهالی حوزه انتخابیه، در حوزه مذکور منتشر کند و تمهیدات  اطلاع رسانی آن در شعب اخذ رای را نیز فراهم آورد.

تبصره – ترتیب اسامی نامزدها و تربیت فهرست های انتخاباتی بر اساس حروف الفبا است و  شناسه انتخاباتی نامزدها نیز منحصر به فرد است که توسط سامانه انتخابات به هر نامزد یا فهرست  انتخاباتی تخصیص می یابد.

ماده 84-  در اجرای تبصره (4) ماده (۳۷) قانون، نامزدهای تایید صلاحیت شده شورای شهر  و روستا می توانند صرفاً برای یکبار و نهایتاً تا پانزده (۱۵) روز قبل از روز اخذ رأی حوزه انتخابیه  خود را در محدوده شهرها و روستاهای همان شهرستان و با احراز شرایط مندرج در مواد (۳۷).  (۴۱) و (۴۲) قانون، از طریق درخواست کتبی به هیئت اجرایی مربوطه تغییر دهند. چنانچه  بررسی این درخواست مربوط به هیئت اجرایی دیگری غیر از هیئت اجرایی مربوطه باشد. هیئت  اجرایی مبداء ظرف یک (۱) روز پس از وصول درخواست، مدارک نامزد مورد نظر را به هیئت  اجرایی مقصد ارسال می کند هیئت اجرایی مقصد موظف است ظرف (48) ساعت موضوع درخواست را در جلسه مشترک با هیئت نظارت مربوطه مورد بررسی قرار داده و اعلام نظر کنند. چنانچه با درخواست تغییر حوزه موافقت شود، پرونده انتخاباتی نامزد در خواست کننده به حوزه  انتخابية مقصد منتقل خواهد شد و در صورت رد درخواست وی به استناد مواد قانونی مذکور، تایید صلاحیت نامزد برای حضور در انتخابات در حوزه انتخابیه اولیه به قوت خود باقی است. 

تبصره- داوطلبانی که در مرحله آخر بررسی شکایات مربوط به فرآیند بررسی صلاحیت ها، صلاحیتشان از سوی هیئت نظارت بالادستی مورد تایید قرار می گیرد، ظرف (۲۴) ساعت از زمان  ابلاغ تأیید صلاحیت، می تواند درخواست تغییر حوزه انتخابیه خود را به هیئت اجرایی مربوطه  تسلیم کنند. 

ماده ۸۵ – نامزدها و دبیران کل یا بالاترین مقامات احزاب و جبهه های سیاسی، قائم مقامان و  روسای شوراهای مرکزی احزاب که فهرست انتخابانی ارائه کرده اند. با لحاظ ماده (35) قانون، می توانند نماینده یا نمایندگان خود را جهت حضور در شعب اخذ رای با ارائه فهرست مشخصات  سجلی، شماره ملی و یک ادامه عکس (4*3) در قالب فایل الکترونیکی به هیئت اجرایی حوزه  انتخابیه معرفی کنند و یا در سامانه معرفی شده توسط ستاد انتخابات کشور ثبت کنند. 

تبصره ۱- هیئت های اجرایی موظفند پنج روز قبل از روز اخذ رای، اسامی نمایندگان نامزدها  را دریافت کرده و تا (24) ساعت قبل از روز اخذ رای، اقدام به صدور کارت شناسایی یا معرفی نامه  ورود به شعبه برای آنها کنند. تمامی مراحل مذکور می توانند از طریق درگاه معرفی شده توسط  وزارت کشور و به صورت غیر حضوری انجام شود. 

تبصره ۲- نماینده تام الاختیار معرفی شده احزاب و جبهه های سیاسی می تواند برای هر حوزه  ا در انتخابیه نماینده ویژه در این خصوص معرفی کند. در صورتی که احزاب، دفتر شهرستانی داشته  باشند می توانند نمایندگان خود را از طریق دفتر حزب در شهرستان نیز معرفی کنند. احزاب و  جبهه های سیاسی می توانند به صورت مشترک بر اساس سهمیه اختصاص یافته در شعب اخذ  رای، نماینده داشته باشند.

ماده ۸۶ – تشخیص تعداد نمایندگان هر فهرست انتخاباتی در شعب اخذ رای، با هیئت  اجرایی مربوطه است. نامزدهای حاضر در فهرست های انتخاباتی نمی توانند منفرداً نماینده در  شعب اخذ رای معرفی کنند. 

ماده ۸۷ – نمایندگان نامزدها یا نمایندگان احزاب و جبهه های سیاسی می توانند بدون دخالت  در انجام وظایف سایر مسئولان شعبه، قبل از مهر و موم (پملپ) صندوق تا پایان زمان اخذ رأی  شمارش آراء و تنظیم صورتجلسه در شعبه حضور داشته باشند. ایجاد زمینه ممانعت از حضور  نمایندگان نامزدها در محل اخذ رای، جرم بوده و مستوجب جزای نقدی درجه شش موضوع  ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی و هشت سال محرومیت از عضویت و مسئولیت در شعب اخذ رای است. ماده ۸۸ – نمایندگان نامزدها یا احزاب و جبهه های سیاسی در صورت مشاهده تخلف، شخصاً  یا از طریق نامزد مربوط و یا نماینده ویژه آن حزب یا جبهه در حوزه انتخابیه، باید مراتب را به  صورت کتبی به نماینده فرماندار یا بخشدار و یا ناظر شعبه و یا هیئت های اجرایی و نظارت اعلام کنند. 

ماده ۸۹ – تدارکات و تامین احتیاجات مورد تقاضای هر یک از نمایندگان نامزدها و احزاب و  جبهه های سیاسی در شعب اخذ رأی، به عهده نامزد، حزب و جبهه معرفی کننده آنان خواهد بود. 

فصل پنجم – تبلیغات 

ماده ۹۰ – در فعالیت های انتخاباتی، انجام امور زیر ممنوع است: 

1- تبلیغ علیه دیگر نامزدها و هرگونه هتک حرمت و حیثیت و تهدید آنان.

2-نوشتن با اظهار مطالب خلاف واقع 

3-دیوار نویسی، راه انداری کاروان های تبلیغاتی. 

4-استفاده از بلندگوهای سیار خارج از محل سخنرانی و یا ساده تبلیغاتی.

5-انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی تحت عنوان داوطلبی خارج از مهلت قانونی تبلیغات.

6-اخلال و بر هم زدن اجتماعات و سخنرانی های قانونی و تعرض به ستادهای انتخاباتی نامزدها

7-دادن هرگونه وعده انتخاباتی خارج از حدود صلاحیت شوراهای اسلامی توسط نامزدها. 

8-استفاده از آثار تبلیغاتی متضمن موارد مغایر عفت عمومی و با موازین شرع.

9-اقدامات مغایر امنیت ملی نظیر ایجاد تفرقه قومی و مذهبی. 

10-استفاده از نمادهای خاص نظیر لباس با رنگ مشخص جهت تبلیغات نامزدها در شعب  اخذ رای

11- انتشار و اعلام نظر با تصویر مقامات و مدیران و اشخاص موضوع ماده (۱۰۰) قانون، به  نفع یا ضرر نامزدها و جریان ها و احزاب و گروه های سیاسی در جریان انتخابات به جز مواردی که قبلاً جنبه عمومی پیدا کرده، با ذکر عنوان و مسئولیت آنان. 

تبصره- استفاده از صدا و سیما و میز خطابه نماز جمعه با هر وسیله دیگری که جنبه رسمی و  دولتی دارد ممنوع است. 

12- استفاده از اظهار نظر، نام تصویر یا نماد سایر اشخاص حقیقی و حقوقی و همچنین احزاب  و گروههای سیاسی بدون ارائه موافقت کتبی آنها به هیئت اجرایی. 

۱۳ -پاره با معدوم کردن عکس و آثار تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی در مدت زمان قانونی تبلیغات که در محل مجاز الصاق یا نصب شده باشد. 

14- استفاده از وسایل و امکانات وزارتخانه ها و ادارات، شرکت های دولتی و مؤسسات وابسته به   دولت و شهرداری ها و دهیاری ها و شرکتها و سازمان های وابسته به آن ها و نهادها و مؤسساتی   که از بودجه عمومی (به هر نحو و میزان) استفاده می کنند و همچنین در اختیار گذاشتن وسایل   مذکور. 

16- دستور و یا تحریک کارکنان تمامی دستگاه های اجرایی برای فعالیت تبلیغاتی به نفع یا  ضرر نامزدها، توسط مقامات دستگاههای مزبور (اعم از وقت اداری یا خارج از آن )

تبصره ۱- فعالیت انتخاباتی دست اندرکاران انتخابات در ساعات و محیط های اداری و  غیر اداری در حوزه مسئولیت خود ممنوع است. 

تبصره 2-  فعالیت انتخاباتی کارمندان در ساعات اداری ممنوع است. 

16- الصاق هر گونه آثار تبلیغاتی نامزدها بر روی علائم راهنمایی و رانندگی، تابلوی بیمارستان ها، تابلوی مدارس و سایر مؤسسات آموزشی و تابلوهای نصب شده در معابر عمومی توسط بخش دولتی و وابسته به دولت و همچنین تأسیسات عمومی و دولتی و صندوق های پست، باجه های تلفن پست های برق و تلفن، تابلوها و املاک بخش خصوصی ( مگر با رضایت مالکان یا متصرفان ) و هرگونه تابلوی راهنما ممنوع بوده و مأمورین انتظامی در صورت مشاهده چنین مواردی موظفند متخلفان را جلب و به منظور تعقیب قانونی به مقامات قضایی تحویل نمایند.  بخشداری ها و فرمانداری ها موظفند با استفاده از امکانات محلی و همکاری دهیاری ها و  شهرداری ها نسبت به امحای چنین اوراقی اقدام کنند. 

تبصره – درجات تحصیلی و سوابق خدمات و فعالیت های مورد ادعا در آثار تبلیغاتی، باید مستند به مدارکی باشد که در صورت نیاز هیئت اجرایی، ارائه آن امکانپذیر باشد. 

ماده ۹۱-  استفاده از امکانات تبلیغی مؤسساتی که به نحوی از بودجه عمومی استفاده می کنند.  با رعایت ضوابط و انعقاد قرارداد و اخذ وجه از اشخاص حقیقی و حقوقی که برای آنها کارهای  تبلیغاتی انجام می دهند (مثل نشریات وابسته به دولت ) در تبلیغات انتخاباتی بلامانع است.

ماده ۹۲ – احزاب و جبهه های سیاسی که در حوزه انتخابیه تهران، ری و تجریش در دوره  هفتم انتخابات شوراهای اسلامی اقدام به ارائه فهرست می نمایند و از دوره هشتم انتخابات به بعد  در شهرهای با جمعیت بیش از (500) هزار نفر که مشمول تبصره ماده (2۵) قانون می باشد. مکلفند نشانی محل ستاد و مشخصات مسئول آن و سایر اطلاعات درخواستی را از طریق نماینده دفتر آن حزب در شهرستان و یا فردی که توسط نماینده تام الاختیار حزب و جبهه در کشور  معرفی شده است به هیئت اجرایی مربوطه ارائه کنند. 

تبصره ۱- احزاب و جبهه های سیاسی در شهرهای با جمعیت بیش از (500)  هزار نفر می توانند به تعداد مندرج در ماده (9۸) قانون بصورت مستقل یا ائتلافی ستاد تبلیغات انتخاباتی  داشته باشند. 

تبصره ۲- افراد حاضر در فهرست های انتخاباتی شهرهای با جمعیت بیش از (500) هزار نفر و  مشمول تبصره ماده (۲۵) قانون می توانند بصورت مستقل نیز ستاد انتخاباتی داشته باشند. 

ماده ۹۳ – نامزدها و احزاب و جبهه های سیاسی موظفند مسئولین ستادهای تبلیغات و  طرفداران خود را به نحو مقتضی نسبت به مفاد ماده (۹۴) قانون و تبصره های آن توجیه کرده و  نسبت به رعایت مرَ قانون تأکید کنند.   

ماده 94-  نصب تابلو که نشان دهنده مکان ستاد تبلیغات انتخاباتی نامزدها و احزاب و  جبهه های سیاسی باشد، الزامی است. 

تبصره ۱ – نامزدها مکلفند جهت برپایی سخنرانی عمومی و یا تجمعات قانونی خارج از محل  ستاد تبلیغات انتخاباتی خود، صرفاً در محل های تایید شده توسط هیئت اجرایی اقدام کنند. 

تبصره ۲- نصب و استفاده از بلند گو صرفاً در محل ستاد تبلیغاتی نامزدها و محل سخنرانی ایشان مجاز است. 

تبصره ۳ – در روستاها هر نامزد می تواند یک ستاد تبلیغات انتخاباتی داشته باشد. 

ماده ۹۵- دستور العمل مصادیق مجاز و غیر مجاز تبلیغات انتخابات در فضای مجازی و حقیقی  با توجه به اقتضائات روز، پس از تدوین در هیئت اجرایی مرکزی و تایید آن از سوی هیئت مرکزی  نظارت، مطابق با مفاد ماده (۱۱۹) این آیین نامه برای تمامی نامزدها، احزاب و جبهه های سیاسی  لازم الاجرا خواهد بود. 

ماده ۹۶ – هر نامزد انتخاباتی یا حزب و جبهه سیاسی می تواند یک ستاد تبلیغاتی به صورت  تارنمای مجازی داشته باشد. نامزدها و نمایندگان احزاب و جبهه های سیاسی باید ضمن رعایت  مفاد دستور العمل مصاديق مجاز و غیر مجاز تبلیغات انتخابات در فضای مجازی و حقیقی نشانی و  مشخصات درگاه و مسئول آن را به هیئت اجرایی مربوطه اعلام کرده و پیوند ( لینک) آن را در  سامانه معرفی شده توسط ستاد انتخابات کشور ثبت کنند.

تبصره ۱- آدرس سایر پیام رسان های مجاز و برنامک های قانونی باید در درگاه معرفی شده  توسط نامزد ثبت شود. 

تبصره ۲ – مسئولیت صحت مطالب منتشره در تارنما، پیام رسان ها و برنامک های معرفی شده از  سوی نامزدها، احزاب و جبهه های سیاسی، بر عهده شخص نامزد و دبیر کل حزب و بالاترین مقام  آن حزب با جبهه، قائم مقام یا رئیس شورای مرکزی حزب ارائه دهنده فهرست انتخاباتی است. 

ماده ۹۷- در اجرای ماده (۹۸) قانون، در صورت ارتکاب جرائم انتخابانی در ستادها علاوه بر مجازات مرتکب، نامزد با دبیرکل حزب و بالاترین مقام آن حزب یا جبهه، قائم مقام با رئیس شورای مرکزی حزب ارائه دهنده فهرست انتخاباتی نیز برای جرائم انتخاباتی ارتکابی و همچنین مسئول ستاد برای جرائم خاص انتخاباتی ارتکابی در ستادهای فرعی و درگاه های دیگر، به مجازات درجه هفت موضوع ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی محکوم می شود. 

ماده ۹۸- تمامی نهادها و دستگاه های اجرایی از جمله سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی  ایران و شهرداری های سراسر کشور مکلفند یک ماه قبل از شروع دوره مجاز فعالیت تبلیغات  انتخاباتی نامزدها، فهرست و مشخصات کامل امکانات و تسهیلات و برنامه زمان بندی ارائه آنها و  همچنین هزینه استفاده از آنها را به هیئت اجرایی شهرستان مربوط ارسال کنند. 

تبصره – استانداران یا نمایندگان آنها مکفند قبل از مهلت قانونی اعلام فهرست امکانات و  تسهیلات موضوع این ماده، ضمن برگزاری جلسه با روسای استانی دستگاه های مزبور، اقتضائات و  هماهنگی های لازم را در این خصوص برنامه ریزی کنند. 

ماده ۹۹- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و زیر مجموعه های استانی و  شهرستانی آن می توانند بستر استفاده نامزدها از شبکه های رادیویی، تلویزیونی و مجازی متعلق به  خود را در قالب های مختلف اعم از زیرنویس، برنامه های تلویزیونی، برنامه های رادیویی، رادیو نما،  بسترهای مجازی و غیره، با رعایت اصل برابری فرصت تبلیغاتی و عدالت انتخاباتی فراهم کنند و  برنامه زمان بندی آن را در اختیار هیئت های اجرایی انتخابات قرار دهند. 

تبصره – مراکز صدا و سیمای استانی مکلفند حداقل یک ماه پیش از آغاز تبلیغات انتخاباتی،  ضوابط فنی و محتوایی تولید و پخش آثار و تبلیغات انتخاباتی در بسترهای مندرج در این ماده را  از طریق ستاد انتخابات استان و هیئت های اجرایی در اختیار نامزدها قرار دهند. نظارت بر حسن  اجرای ضوابط قانونی مربوط بر عهده مراکز یادشده است. 

ماده ۱۰۰- در اجرای ماده (۹۰) قانون شهرداری های سراسر کشور مکلفند: 

1-نسبت به ارائه امکانات خود شامل سالن های سینما، تئاتر، پردیس ها، فرهنگسراها و نظایر  آن و هم چنین جایگاه های نصب اقلام تبلیغاتی نامزدها با رعایت مساوات و عدالت انتخاباتی زیر نظر هیئت های اجرایی شهرستان اقدام کنند.

2-از طریق پیش بینی ردیف مستقل در لایحه بودجه شهرداری، هزینه های مالی مورد نیاز  برای برگزاری انتخابات شوراها را لحاظ کنند. 

تبصره ۱ – تخطی از مقررات ماده (9۰) قانون، تخلف اداری است و طبق نصره (۳) ماده (۸۷)  قانون قابل رسیدگی در مراجع ذی صلاح اداری – انضباطی است. 

تبصره ۲ – هیئت های تطبیق موضوع ماده (۱۱۸) قانون مکلفند اجرای صحیح بند (۲) این ماده  را مورد نظارت قرار دهند. 

ماده ۱۰۱- فرمانداران با تایید هیئت اجرائی مکلفند حداقل سه هفته قبل از آغاز دوره مجاز  فعالیت تبلیغات انتخاباتی با رعایت اصل برابری فرصت تبلیغاتی و عدالت انتخاباتی، فهرست نهایی  امکانات و تسهیلات به همراه برنامه زمان بندی، هزینه استفاده از آنها و نحوه مراجعه نامزدها را  تهیه کنند، تا دو هفته قبل از شروع تبلیغات به اطلاع نامزدها برسد. 

ماده ۱۰۲- فرمانداران تا دو هفته قبل از آغاز فرآیند تبلیغات انتخاباتی، با دعوت از هیئت  نظارت مربوطه، نامزدها یا نمایندگان قانونی احزاب و جبهه های سیاسی موضوع تبصره ماده (۲۵)  قانون یا روسای ستاد انتخاباتی آنها، امکانات مجاز تبلیغی نهادها و دستگاه های اجرایی و برنامه زمان بندی استفاده از آنها را ارائه و معرفی می کنند. 

ماده ۱۰۳- نهاد ها و دستگاههای اجرایی پس از معرفی فهرست نهایی امکانات، تسهیلات و  برنامه زمان بندی، مکلفند در دوره مجاز فعالیت تبلیغات انتخاباتی مطابق برنامه زمان بندی،  امکانات و تسهیلات مزبور را در اختیار نامزدهای انتخاباتی قرار دهند. در صورت استنکاف، مراتب توسط فرمانداران به صورت مستند به هیئت های رسیدگی به تخلفات اداری مربوط اعلام می شود. 

تبصره – در صورت درخواست دریافت هزینه از سوی نهاد و دستگاه ارائه کننده امکانات و  خدمات، تعيین و اعلام میزان هزینه های تمام شده خدمات از سوی نهاد و دستگاه و همچنین زمان استفاده از امکانات مذکور صرفاً بر عهده هیئت اجرایی شهرستان مربوطه است و نهادها و دستگاه های اجرایی و نامزدها و احزاب یا جبهه های ارائه دهنده فهرست انتخاباتی مکلف به رعایت آن هستند.

ماده ۱۰۴ – هیئت اجرایی مرکزی انتخابات مسئول نظارت بر حسن اجرای مفاد ماده (۹۵)  قانون است. در هر استان، استاندار یا نماینده ویژه ایشان مسئول نظارت بر حسن اجرای این ماده است. 

تبصره – عدم همکاری نهادها و دستگاه های اجرایی مشمول ماده (۹۵) قانون با نامزدهای انتخابات و عدم رعایت برنامه زمان بندی توسط آن نهادها و دستگاه ها، تخلف محسوب شده و در  این صورت نامزدها می توانند شکایت خود را به هیئت اجرایی مربوطه اعلام کنند. هیئت اجرایی  موظف است ظرف (۲۴) ساعت از زمان دریافت شکایت به آن رسیدگی و نتیجه را به نامزد، نهاد و  دستگاه اجرایی مورد نظر اعلام کنند.

ماده ۱۰۵ – نامزدها و احزاب و جبهه های سیاسی می توانند با استفاده از آثار تلیغاتی مجاز به  صورت مشترک نیز تبلیغات انتخاباتی داشته باشد. 

فصل ششم – برنامه روز اخذ رای و شمارش و قرائت آراء و اعلام نتیجه اخذ رای   

ماده ۱۰۶ – پیش از شروع برنامه اخذ رأی، اقدامات زیر انجام می پذیرد: 

• اعضای شعبه ثبت نام و اخذ رای حداقل یک ساعت قبل از وقت مقرر از محل شعبه حاضر  می شوند. 
• ابتدا به استناد تبصره (2) ماده (۵۵) قانون، نسبت به انتخاب هیئت رئیسه و منشی ها اقدام و مراتب را در صورتجلسه درج می کنند.
• هر گونه نماد، آگهی و آثار تبلیغاتی باید قبل از شروع اخذ رأی، از محل شعبه ثبت نام و اخذ رای و محیط پیرامون آن امحاء شود و در طول ساعات رای گیری نیز این موارد در محل یا پیرامون شعبه نصب نشود. مسئولیت این امر برعهده رئیس شعبه با همکاری عوامل انتظامی شعبه و در صورت لزوم اعضای شعبه است. سپس اسامی هیئت رئیسه، ناظران، نماینده فرماندار یا  بخشدار، بازرس وزارت کشور ( در صورت حضور) در صدر کاربرگ (فرم) صورتجلسه نتیجه اخذ رای شعبه ثبت می شود و حاضران آن را امضاء می کنند. مشخصات افراد مذکور در سامانه نیز تکمیل می شود. 
• آگهی اسامی نامزدها بررسی شده و در صورت لزوم، تغییرات احتمالی با هماهنگی روسای هیئت های اجرایی و نظارت مربوطه، در صورتجلسه و سامانه ثبت می شود.

5- صندوق اخذ رأی، باید در حضور نماینده هیئت نظارت و نماینده فرماندار یا بخشدار باز شود و پس از حصول اطمینان از خالی بودن صندوق، آن را با بست های انتخاباتی مخصوص  اجرایی و نظارت ( با همکاری ناظران) در محل های مشخص مهروموم (پملپ) کرده و نماینده  هیئت نظارت و عوامل اجرایی شعبه موضوع را در صورتجلسه گواهی کنند. 

تبصره ۱- در صورت اجرای مواد (۲۶) و (۲۷) قانون و برگزاری انتخابات الکترونیکی، اعضای  شعب اخذ رای مراحل زیر را به ترتیب انجام می دهند: 

• راه اندازی دستگاه احراز هویت و صندوق اخذ رأی الکترونیکی از سوی مجری و ناظر شعبه.
• بررسی اطلاعات اعضای شعب و ثبت و ویرایش اطلاعات (در صورت نیاز) در دستگاه احراز هویت .
• ثبت شماره بست های انتخاباتی مخصوص اجرایی و نظارت و مهر و موم( پلمپ) جهت تنظیم صورتجلسه در دستگاه احراز هویت .
• تنظيم مرحله اول صورتجلسه شروع اخذ رای و امضای الکترونیکی آن توسط نماینده فرماندار با بخشدار و نماینده هیئت نظارت. 
• حذف و اضافه نمودن نامزدها (در صورت ضرورت).
• مهر و موم (پلمپ) دستگاه احراز هویت و صندوق اخذ رای الکترونیکی از سوی مجری و ناظر شعبه.

تبصره ۲- در انتخابات الکترونیکی، مجریان و ناظران برای تایید ارسال داده ها ا عم از صورتجلسات مكاتبات و سایر موارد مشابه ملزم به استفاده از امضای الکترونیکی می باشند. 

تبصره 3-  فرآیند ثبت مشخصات رای دهندگان در شعب اخذ رأی و احراز هویت آنان در 

تمامی حوزه های انتخابیه سراسر کشور الکترونیکی خواهد بود. 

ماده ۱۰۷ – دست اندرکاران شعبه پس از امضا و تأیید مراتب فوق در صورتجلسه، برنامه اخذ 

رای را در (4) مرحله به شرح زیر انجام می دهند. 

• مرحله مراجعه رای دهندگان:

الف – رای دهندگان باید با در دست داشتن یکی از مدارک هویتی پنجگانه (موضوع ماده (2۷)  قانون) در محل شعبه ثبت نام و اخذ رای حضور یایند و به ترتیب به منظور است ثبت نام و دادن رای  وارد محوطه اخذ رای شوند. 

ب – دارندگان شناسنامه های قدیمی ملزم به ارائه شماره ملی خود می باشند. 

تبصره ۱- اعضای شعبه حتی الامکان باید ترتیبی اتخاذ کنند که رای دهندگان از یک سمت  وارد محل شعبه شوند و پس از دادن رأی از سمت دیگر خارج شود. 

تبصره ۲-  مأمورین انتظامی موظفند طبق دستور نماینده فرماندار یا بخشدار یا رئیس شعبه  ثبت نام و اخذ رأی از ازدحام در داخل شعبه اخذ رأی ممانعت کنند تا اخذ رای در کمال آرامش  انجام پذیرد.

۲- مرحله بررسی: 

بررسی در سه مرحله به شرح زیر انجام می شود: 

الف – بررسی مدارک هویتی پنجگانه: نماینده فرماندار یا بخشدار یا رئیس شعبه یا هر یک از  منشی های شعبه اخذ رای نسبت به تایید هویت با اخذ شناسنامه، کارت ملی، گذرنامه، گواهینامه  رانندگی یا کارت نظام وظیفه شخص مراجعه کننده اقدام کنند به نحوی که محرز شود مدارک  متعلق به آن شخص بوده و صاحب آن در روز اخذ رأی (۱۸) سال تمام داشته باشد. 

ب – احراز عدم ثبت شماره ملی رای دهنده در سامانه احراز هویت شعب اخذ رای بر اساس تبصره (1) ماده (27) قانون.

پ- بررسی شرط احراز سکونت: در اجرای بند (ج) ماده (۳۶) قانون و تبصره ذیل آن، اعضای  شعبه ثبت نام و اخذ رأی بر اساس دستور العملی اقدام خواهند کرد که با همکاری دبیرخانه ستاد  انتخابات کشور و دبیرخانه دائمی هیئت مرکزی نظارت تدوین و مطابق مفاد ماده (۱۱۹) ایمن  آیین نامه ابلاغ می شود.

3- مرحله ثبت مشخصات رای دهنده: 

الف- شیوه دستی: پس از بررسی مدارک هویتی رأی دهنده یک نفر از منشی ها بر اساس  مندرجات مدرک هویتی، مشخصات و اطلاعات رای دهنده و شناسه استعلام از سامانه را روی  قسمت مربوطه برگ تعرفه ثبت کرده و آن را امضا می کند. پس از ثبت نام رای دهنده، برگ رای  توسط متصدی ثبت نام و نماینده هیئت نظارت به مهر اجرایی و مهر نظارت مهمور و پس از  جدا شدن از ته سوش ( ته برگ) به رای دهنده تحویل می شود. 

ب – شیوه الکترونیکی : پس از انجام بررسی مدارک هویتی رای دهنده نسبت به استعلام از سامانه ( دریافت شناسه استعلام) و تطبیق مشخصات و اطلاعات رای دهنده با مندرجات مدرک  شناسایی وی اقدام و پس از صدور امضای الکترونیکی نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت نظارت، کارت مجوز الکترونیکی رأی صادر و تحویل رای دهنده می شود. 

تبصره – در صورت اخذ اثر انگشت در سامانه احراز هویت، دیگر نیازی به اخذ اثر انگشت به  صورت دستی نیست. 

4- مرحله اخذ رأی 

الف – اخذ رای به دو شیوه صورت می گیرد:

1-شیوه دستی: رای دهنده پس از اخذ برگ رأی، نام و نام خانوادگی و سایر مشخصه های  نامزد یا نامزدها و یا فهرست انتخاباتی مورد نظر خود را بر روی آن می نویسد و پس از انداختن  برگ رأی در صندوق اخذ رای، مدرک شناسایی خود را دریافت و از محل شعبه خارج می شود.  تعرفه های انتخاباتی در محل شعبه باقی می ماند و باید در نگهداری و حفاظت آنها  دقت و مراقبت  کامل از سوی اعضای شعبه و ناظرین به عمل آید. 

• شیوه الکترونیکی: رای دهنده پس از دریافت کارت تعرفه (مجوز اخذ رای) در محل استقرار صندوق الکترونیکی حاضر شده و کارت مذکور را در محل مخصوص روی صندوق الکترونیکی قرار  می دهد و بعد از وارد کردن شماره نامزد یا نامزدها و یا فهرست انتخاباتی  مورد نظر خود و مشاهده عکس و مشخصات آنها، رأی خود را ثبت می کند. دستگاه (صندوق اخذ  رای الکترونیکی) علاوه بر ثبت رای در حافظه نسخه چایی رای را نمایش می دهد. سپس این نسخه چایی درون محفظه صندوق قرار می گیرد. بعد از پایان عملیات، رای دهنده،کارت تعرفه را  به متصدی شعبه عودت و مدرک شناسایی خود را اخذ و از محل شعبه خارج می شود. 

تبصره – در صورتی که رای دهنده قادر به رأی دادن به صورت الکترونیکی نباشد می تواند از  یک نفر همراه مورد اعتماد خود برای رای دادن استفاده کند.

ب – اخذ رای شامل ملاحظات زیر است: 

۱- نماینده فرماندار یا بخشدار و اعضای شعب اخذ رای باید ترتیبی اتخاذ کنند که رای دادن  و انتخاب نامزد یا نامزدها مخفی و به صورت کاملاً آزاد و بدون اعمال نفوذ شخص دیگری انجام  گیرد و هیچ یک از دست اندرکاران شعبه اخذ رأی، حق نوشتن رای با علامت زدن در مقابل نام نامزد یا   نامزدها برای اشخاص را ندارند. در صورتی که برای نوشتن یا علامت زدن در مقابل نام نامزد یا نامزدهای مورد نظر بر روی برگ رأی نیاز به فرد دیگری باشد، رای دهنده باید از وجود  افراد خارج از شعبه که مورد اعتماد وی هستند استفاده کنند و اعضای شعبه نیز بررسی و نظارت کنند تا عمل خلاف قانون انجام نگیرد. 

2-نماینده هیئت نظارت در صورت مشاهده تخلف یا اعمال نفوذ موظف است مراتب را به  نماینده فرماندار یا بخشدار تذکر دهد و آنان ضمن بررسی مشترک موضوع، در صورت لزوم باید فرد یا افراد خاطی را توسط مأموران انتظامی حاضر در شعبه، جلب و مراتب را صورتجلسه نمایند. و همراه خاطی تحویل مقامات قضایی دهند. 

3-مأمورین انتظامی مراقبت خواهند کرد هیچ فرد مسلحی وارد شعبه اخذ رای نشود. بررسی  این امر در جلوی درب ورودی شعبه انجام می گیرد. 

4-به جز اعضای هیئت های اجرایی و نظارت، اعضای شعب اخذ رای، بازرسان، ناظران شعبه  ،نمایندگان فرماندار و بخشدار، بازرسان وزارت کشور و نمایندگان نامزدها، حضور دیگر افراد در  شعب اخذ رأی ممنوع است و سایر افراد فقط می توانند به عنوان رای دهنده در محل شعبه  حضور یابند و باید بلافاصله پس از دادن رای محل شعبه را ترک کنند. رئیس شعبه یا نماینده فرماندار یا بخشدار با همکاری مأمورین انتظامی موظفند از حضور افراد غیر مسئول در محل شعبه  جلوگیری به عمل آورند. 

تبصره ۱- در صورت ضرورت تغییر عضو یا اعضای شعبه در روز اخذ رأی، فرد با افرد جایگزین  از فهرست اعضای ذخیره شعب، بلافاصله با هماهنگی هیئت اجرایی و نظارت مربوطه به شعبه  اعزام خواهند شد و مشخصات آنان در دستگاه احراز هویت ثبت می شود. 

تبصره ۲ -شروع به کار شعبه الزاماً باید با حضور نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت  نظارت صورت پذیرد و در صورت عدم حضور آنان، مراتب با قید فوریت به منظور جایگزینی فرد  مورد نظر به هیئت اجرایی و نظارت مربوطه اطلاع رسانی می شود. 

تبصره ۳- در صورت تأخیر در آغاز به کار شعبه اخذ رای، علت آن باید در دستگاه احراز هویت  ثبت شود. 

5- در اجرای ماده (۲9) قانون پس از پایان ساعت رای گیری، تمام افرادی که جهت رای دادن  در محل شعبه اخذ رای حضور دارند به داخل شعبه هدایت شده و درب شعبه توسط عوامل  انتظامی بسته می شود و مسئولان شعبه موظفند پس از بستن درب شعبه، رأی افراد مذکور را اخذ و از ورود سایر اشخاص به شعبه برای رای گیری ممانعت به عمل آورند.

6-شرکت و رای دادن فرد در سوابق سجلی رای دهنده در سازمان ثبت احوال کشور ثبت می شود.  و نیازی به ممهور نمودن مدرک هویتی نیست. 

ماده ۱۰۸ – مراحل قرائت و شمارش آراء به شرح زیر است. 

1-شیوه دستی: اعضای شعبه پس از انقضای مدت زمان اخذ رای در صورت حصول اطمینان از این که تمامی مراجعه کنندگان رای خود را در صندوق های رای انداخته اند و دیگر کسی برای  دادن رأی در محل شعبه حضور ندارد بلافاصله پس از شمارش تعرفه ها و ثبت تعداد آن در  صورتجلسه با حضور نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت نظارت، شمارش و قرائت آراء را  به ترتیب زیر آغاز می نمایند:

الف – اعضای شعبه با حضور نماینده هیئت نظارت و نماینده فرماندار یا بخشدار و بازرس وزارت کشور (در صورت حضور) و سایر دست اندرکاران شعبه، شمارش و قرائت آراء را آغاز و موظفند ترتیبی اتخاذ کنند که کار قرائت و شمارش آراء همواره توسط حداقل دو نفر انجام شود. 

ب- به ترتیب شمارش و قرائت آراء به این صورت است که ابتدا رئیس یا نائب رئیس شعبه اخذ رأی با همکاری منشی ها، تعداد تعرفه های مصرف شده را شمارش می کنند و ضمن تطبیق تعداد  آن با تعداد تعرفه های مصرف نشده، تعداد هر دو قسمت را به تفکیک در صورتجلسه درج می کنند. سپس بست های مهرو موم (پلمب) شده صندوق اخذ رای را باز کرده و آرای  داخل صندوق را  بدون آنکه خوانده شوند، برگ شماری و به شرح زیر اقدام می کنند. 

1-چنانچه تعداد آرای داخل صندوق نسبت به تعداد تعرفه های صادر شده یعنی قسمت ثبت مشخصات رای دهنده یا همان ته سوش ( ته برگ) بیشتر باشد. با استناد به تبصره (۱) ماده (۳۱) قانون به  تعداد اضافی از مجموع برگ های آراء بدون آنکه خوانده شود. به قید قرعه برداشته و با رنگ قرمز، جمله ” باطل شد” بر روی آن درج و آن را باطل کرده و در صورتجلسه اخذ رای نیز ثبت و در پایان، ضمیمه صورتجلسه می کنند. 

2-چنانچه تعداد برگ هایی رای داخل صندوق مساوی یا کمتر از تعداد تعرفه مصرف شده یعنی  قسمت ثبت مشخصات رای دهنده باشد. اقدام خاصی صورت نمی گیرد و فقط تعداد  برگ های رای داخل صندوق شمارش و در صورتجلسه درج می شود. 

3-پس از اینکه برگ های رأی به ترتیب مذکور شمارش شد فرائت آراء با رعایت مواد (۲۰)، (21)، (۲۲)، (3۰)، (۳۱)، (۳۲)، (۳۳) و (3۴) قانون انجام خواهد شد. 

2-شیوه الکترونیکی :

الف- اعضای شعبه پس از پایان مدت زمان اخذ رای با حضور نماینده هیئت نظارت و نماینده  فرماندار یا بخشدار و بازرس وزارت کشور ( در صورت حضور ) و سایر دست اندرکاران شعبه، کار  شمارش آرا را انجام می دهند.

ب – نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت نظارت، مجوز الکترونیکی تخلیه و شمارش  ماشینی (مکانیزه) صندوق را با امضای الکترونیکی خود صادر می کنند. شمارش صندوق  اخذ رأی  الکترونیکی به صورت خودکار انجام می شود و بر روی حافظه انتقال اطلاعات، انتقال می یابد و پس از اخذ امضای الکترونیکی نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت نظارت، به دستگاه احراز  هویت انتقال می یابد. 

ماده ۱۰۹ –مرحله تنظیم و تکمیل صورتجلسه قرائت و شمارش آراء به یکی از دو روش زیر است: 

۱- شیوه دستی: ابتدا نتیجه شمارش آراء در یک پیش نویس نوشته می شود و از روی پیش  نویس وارد دستگاه احراز هویت می شود. بعد از اطمینان از صحت اطلاعات وارد شده در دستگاه  (جهت چک کردن صحت شیوه های محاسبه توسط دستگاه احراز و جلوگیری از خطای انسانی  کاربر شعبه) یک نسخه چاپ از دستگاه گرفته می شود و از روی این نسخه، صورتجلسه دستی   اصلی تکمیل و به امضای اعضای شعبه رسانده می شود و همچنین نسخه چاپ شده از دستگاه به  انضمام یک نسخه صورتجلسه اصلی دستی در صندوق اخذ رای گذاشته و مهر و موم (پلمب) می شود. اخذ چاپ اضافه از دستگاه جهت در اختیار گذاشتن ناظر شعبه بلامانع است. پس از  خاتمه شمارش و قرائت آراء، صورتجلسه اخذ رأی شعبه تکمیل و ضمن ثبت نتیجه آراء در سامانه (۳) نسخه از آن تنظیم و تعداد رای هر یک از دارندگان رأی اعم از نامزدها و فهرست های  انتخاباتی در صورتجلسه نوشته می شود و عدم درج نام سایر نامزدها و یا فهرست های انتخاباتی در  صورتجلسه شعبه به منزله عدم کسب آراء از سوی ایشان است. آنگاه صورتجلسه به امضای نماینده  فرماندار یا بخشدار و اعضای شعبه اخذ رای و نماینده هیئت نظارت و بازرس وزارت کشور (در صورت حضور) و مأمورین انتظامی می رسد و سپس اقدامات زیر انجام می گردد:

الف- نسخه الکترونیک صورتجلسه با اعضای مشترک نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت نظارت از طریق سامانه به فرماندار و یا بخشدار حوزه انتخابیه مربوط ارسال می شود. 

ب -پس از دریافت شناسه تأیید از سامانه و درج در همه نسخه های صورتجلسه، یک نسخه از  صورتجلسه همراه نسخه چایی صورتجلسه اخذ شده از دستگاه احراز هویت با کلیه تعرفه های  مصرف شده و برگ های رای قرائت شده، داخل صندوق رای قرار داده می شود. علاوه بر آنها  تمامی تعرفه ها و برگ های رای مصرف نشده به وسیله دستگاه سوراخ کن (پانچ)، سوراخ و  باطل شده و درون صندوق رای قرار می گیرد. مهرهای انتخاباتی نباید در داخل صندوق اخذ رای  قرار گیرند. 

پ- صندوق دوباره به وسیله بست های اجرایی و نظارت مهر و موم (پلمب) می شود قبل از مهر  و موم (پلمب)، شماره بست ها باید در صورتجلسه درج گردد. بست های اجرایی و نظارتی  مصرف شده در ابتدای فرایند اخذ رای باید قبل از مهرو موم (پلمب) نهایی صندوق، داخل آن قرار داده شود.

ت- یک نسخه از صورتجلسه به نماینده فرماندار یا بخشدار تحویل می شود. ایشان همراه با  اعضای شعبه اخذ رای در معیت مأمورین انتظامی، صندوق رأی را به همراه صورتجلسه و سایر  لوازم و مدارک تحویل هیئت اجرایی یا نماینده آن می دهد.

ث- یک نسخه از صورتجلسه نیز به نماینده هیئت نظارت مربوطه تحویل می شود. 

ج- اگر در روز اخذ رای اشکالات و ایراداتی پدید آمده باشد. باید در صورتجلسه ذکر شود و به  امضای اعضای شعبه و نماینده فرماندار با بخشدار و نماینده هیئت نظارت و بازرس وزارت کشور  (در صورت حضور) و مأمورین انتظامی برسد. 

2-شیوه الکترونیکی: پس از استخراج آرای صندوق اخذ رأی الکتریکی، صورتجلسه  الکترونیکی نتیجه آرای شعبه شامل تعداد رای هر یک از دارندگان رأی اعم از نامزدها و  فهرست های انتخاباتی، حتی اگر صفر باشد تنظیم و به امضای الکترونیکی نماینده فرماندار یا  بخشدار و نماینده هیئت نظارت می رسد و بلافاصله از طریق دستگاه احراز هویت به هیئت اجرایی  و نظارت ذی ربط به صورت برخط (آنلاین) ارسال و یک نسخه از آن پس از چاپ به صورتجلسه کاغذی الصاق می شود. صورتجلسه کاغذی در (۳) نسخه مطابق با صورتجلسه الکترونیکی تهیه و  توسط نماینده فرماندار یا بخشدار و نماینده هیئت نظارت، اعضای شعبه و بازرس وزارت کشور (در صورت حضور) و مأمورین انتظامی امضای الکترونیک می شود. سپس برگه های رأی داخل  صندوق های رأی الکترونیک (نسخه های چایی) در پاکت مخصوص قرار داده شده و همراه با (۱) نسخه از صورتجلسه در داخل جعبه صندوق الکترونیکی رای قرار داده می شود و مهر و موم (پلمب) می گردد. علاوه بر آن (۱) نسخه به نماینده فرماندار یا بخشدار جهت ارائه به هیئت اجرایی و (۱)  نسخه به نماینده هیئت نظارت جهت ارائه به هیئت نظارت مربوطه تحویل می شود. 

پس از مهر و موم (پلمب) محفظه صندوق اخذ رای الکترونیکی و کیف دستگاه احراز هویت  توسط بست های اجرایی و نظارت، نماینده فرماندار یا بخشدار به اتفاق اعضای شعبه اخذ رای و در معیت مأمورین انتظامی، صندوق رأی الکترونیکی و دستگاه احراز هویت را به همراه یک نسخه از  صورتجلسه شعبه اخذ رای و سایر لوازم و مدارک تحویل هیئت اجرایی یا نماینده آن می دهند. 

ماده ۱۱۰- هیئت اجرایی پس از دریافت صندوق یا صندوق های محتوی آراء و مدارک و  صورتجلسات شعب ثبت نام و اخذ رای حوزه انتخابیه، در حضور اعضای هیئت نظارت نسبت به  اخذ و امضای صورتجلسه نتیجه اخذ رأی در حوزه انتخابیه از سامانه انتخابات اقدام می کنند و (۱)  نسخه از صورتجلسه را برای انتشار آگهی نتیجه انتخابات در شهرستان به فرماندار و در بخش به  بخشدار تحویل می دهد. 

ماده ۱۱۱- فرمانداران و بخشداران موظفند پس از دریافت صورتجلسه نتیجه انتخابات موضوع  ماده (۱۰۹) این آیین نامه برای تسریع در اعلام نتایج، آگهی نتیجه انتخابات را از سامانه، اخذ و  سپس نسبت به انتشار آگهی نتیجه انتخابات در سراسر حوزه انتخابیه اقدام کنند.

فصل هفتم – بررسی شکایات 

ماده ۱۱۲ – در اجرای ماده (6۸) قانون، هیئت های اجرایی موظفند از تاریخ اعلام نهایی  صلاحیت داوطلبان تا (2) روز پس از اعلام نتیجه اخذ رای انتخابات، شکایات واصله را بپذیرند.  بنابراین چنانچه در مهلت یادشده شکایتی از حوزه انتخابیه به هیئت اجرایی واصل شود.  هیئت مذکور موظف است ظرف (۵) روز پس از وصول هر شکایت در جلسه مشترک با هیئت  نظارت مربوطه به آن رسیدگی و مراتب را صورتجلسه و در سامانه ثبت نمایند. 

تبصره 1-  تمامی شکایات دریافتی اعم از اینکه هویت شاکی مشخص باشد یا نباشد، باید دریافت و بررسی گردد. 

تبصره ۲ – هیئت اجرایی پس از پایان مهلت دریافت و رسیدگی به شکایات چنانچه هیچ گونه  شکایتی از انتخابات دریافت نکرده باشد، مراتب عدم وصول شکایت را صورتجلسه کرده و پس از  ثبت در سامانه انتخابات به هیئت نظارت مربوطه ارسال می کند. 

ماده ۱۱۳- هیئت اجرایی موظف است پس از اتمام مهلت رسیدگی به شکایات، بلافاصله با  توجه به شکایات دریافتی و بررسی چگونگی برگزاری انتخابات، نظر خود در صورد چگونگی برگزاری و پیشهاد تأیید یا ابطال انتخابات حوزه انتخابیه را طی صورتجلسه ای به هیئت نظارت  مربوطه اعلام کند. 

تبصره ۱- چنانچه بررسی شکایات منجر به ابطال آرای شعبه یا شعبی کمی از حوزه انتخابیه شود.  (اعم از آن که در سرنوشت انتخابات موثر باشد و یا نباشد) هیئت اجرایی شهرستان یا بخش موظف است  آرای باطل شده را در نتایج قبلی دخالت داده و نتیجه جدید به دست آمده را در سامانه ثبت و صورتجلسه آن را اخذ کند.

تبصره ۲- پیشنهاد ابطال کل انتخابات یا آرای شعبه با تعدادی از شعب باید مستدل  و بر اساس مواد قانون باشد. 

ماده ۱۱۴–  هیئت نظارت شهرستان یا بخش موظف است ظرف (5) روز از وصول نظریه هیئت اجرایی مربوطه در خصوص چگونگی برگزاری انتخابات در شهرستان یا بخش اقدام کند. 

تبصره – از این مرحله به بعد با توجه به دو وضعیت (الف) و (ب) به شرح زیر، اقدامات در  دو مسیر جداگانه ولی به صورت موازی و همزمان ادامه خواهد یافت. 

الف – چنانچه نظر هیئت نظارت شهرستان یا بخش بر تایید صحت برگزاری انتخابات باشد.  مراتب را صورتجلسه و یک نسخه آن را به فرمانداری یا بخشداری و یک نسخه را برای اطلاع، به هیئت نظارت استان یا شهرستان ارسال می کند و اقدامات زیر انجام خواهد شد: 

1-فرماندار یا بخشدار موظف است پس از وصول صورتجلسه هیئت نظارت شهرستان یا بخش  مبنی بر تایید صحت برگزاری انتخابات، مراتب را در سامانه ثبت کرده و ظرف یک روز از طریق 

انتشار آگهی به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند و یک نسخه از آگهی منتشر شده را برای هیئت  نظارت استان یا شهرستان ارسال کند.

۲- چنانچه کسی مطابق مواد (۷۱) و (۷۲) قانون به تأیید صحت برگزاری انتخابات معترض باشد ظرف دو روز پس از اعلام نتیجه صحت انتخابات، می تواند شکایت خود را به هیئت نظارت  شهرستان یا استان اعلام کنند. 

3-هیئت نظارت شهرستان یا استان موظف است ظرف پانزده (۱۵) روز از وصول شکایت  معترضان براساس مواد (۷1) و (۷۲) و با رعایت مواد (74) و (75) قانون، نتیجه قطعی و نهایی  انتخابات حوزه انتخابیه را جهت ابلاغ به بخشدار و فرماندار به هیئت نظارت بخش یا شهرستان  مربوط اعلام کند. چنانچه در پایان مهلت دریافت شکایت، هیئت نظارت شهرستان و استان  شکایتی دریافت نکرد، موظف است بلافاصله مراتب عدم وصول شکایت را برای اقدام بعدی به بخشدار و فرماندار اعلام کنند. 

4-بخشدار و فرماندار موظف است نظر نهایی هیئت نظارت شهرستان و استان که از هیئت  نظارت بخش یا شهرستان دریافت کرده را در خصوص تأیید یا عدم تایید صحت برگزاری انتخابات، در سامانه ثبت و از طریق انتشار آگهی، به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند. 

ب – چنانچه نظر هیئت نظارت شهرستان یا بخش بر ابطال انتخابات یک یا چند شعبه اخذ رای باشد، مراتب را صورتجلسه و یک نسخه آن را همراه با دلایل و مدارک مستند به منظور اخذ تصميم و اقدام بعدی به هیئت نظارت استان یا شهرستان و یک نسخه را برای اطلاع، به فرمانداری یا بخشداری ارسال می کند و اقدامات زیر انجام خواهد شد: 

1-هیئت نظارت شهرستان و استان موظف است حداکثر ظرف پنج (5) روز از وصول  صورتجلسه هیئت نظارت بخش و شهرستان مبنی بر پیشنهاد ابطال انتخابات، موضوع را بررسی و نتیجه را صورتجلسه کنند. چنانچه نتیجه بررسی ها حاکی از تایید صحت برگزاری انتخابات با همان  نتیجه قبلی باشد، مراتب را بلافاصله از طریق هیئت نظارت بخش به بخشدار و هیئت نظارت شهرستان به فرماندار اعلام می کند. در غیر این صورت چنانچه نظر به ابطال و یا تغییر نتیجه  انتخابات باشد، صورتجلسه تنظیم شده را به منظور اظهار نظر نهایی به هیئت نظارت استان و  هیئت مرکزی نظارت ارسال می دارد. 

2-بخشدار یا فرماندار موظف است پس از وصول نظریه هیئت نظارت شهرستان یا استان  مبنی بر تایید صحت برگزاری انتخابات که نتیجه قطعی و نهایی انتخابات محسوب می شود، مراتب  را از طریق انتشار آگهی به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند. 

3-هیئت نظارت استان یا هیئت مرکزی نظارت موظف است ظرف هفت (7) روز از وصول  نظریه هیئت نظارت شهرستان یا استان در خصوص ابطال انتخابات و یا تغییر سرنوشت آن،  نظر  نهایی خود مبنی بر تایید یا عدم تایید صحت برگزاری انتخابات و یا تغییر نتیجه اعلام شده قبلی را طی صورتجلسه ای به هیئت نظارت شهرستان یا استان اعلام کند.

4-هیئت نظارت شهرستان یا استان موظف است بلافاصله پس از وصول صورتجلسه نظریه هیئت نظارت استان یا هیئت مرکزی نظارت، مراتب را از طریق هیئت نظارت بخش به بخشدار و  از طریق هیئت نظارت شهرستان به فرماندار اعلام کنند. 

5-بخشدار با فرماندار موظف است پس از وصول صورتجلسه نظریه هیئت نظارت استان یا  هیئت مرکزی نظارت نتیجه قطعی و نهایی انتخابات را از طریق انتشار آگهی، به آگاهی اهالی حوزه انتخابیه برساند. 

ماده ۱۱۵ – هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها موظف است حداکثر تا دو هفته پیش از  شروع دوره جدید شوراها تأیید نهایی انتخابات را اعلام کند. 

تبصره- این ماده مانع اجرای تبصره های (الف) و (ب) ماده (۶۴) قانون نخواهد شد. 

 

فصل هشتم – صدور اعتبار نامه و کارت عضویت اعضای شوراها و امحای اوراق  انتخاباتی 

ماده ۱۱۶– پس از تأیید نهایی انتخابات اعتبار نامه منتخبین اصلی حوزه انتخابیه توسط فرماندار یا بخشدار از سامانه انتخابات اخذ و بعد از امضای اعضای هیئت های اجرایی و نظارت مربوطه مجدداً در سامانه بارگذاری می شود و یک نسخه چاپ شده و تحویل منتخب می شود. 

تبصره ۱- صدور اعتبار نامه صرفاً برای منتخبین اصلی در انتخابات سراسری تجام می گیرد. 

تبصره ۲ -کارت عضویت اعضای شوراهای اسلامی روستا با امضای بخشدار و مهر بخشداری و  کارت اعضای شوراهای اسلامی شهر با امضای فرماندار و مهر فرمانداری صادر می شود. 

تبصره 3- کارت عضویت فقط برای اعضای اصلی شورا صادر می شود. 

ماده ۱۱۷– در اجرای ماده (۷۳) قانون، فرمانداران و بخشداران موظفند پس از تایید صحت  انتخابات حوزه انتخابیه و وصول دستور امحای آراء و اوراق انتخابات شوراهای اسلامی کشور از  ستاد انتخابات کشور، با حضور نمایندگان هیئت اجرایی و هیئت نظارت، نسبت به امحای اوراق  تعرفه و برگ های رای مصرف شده و نشده و ژلاتین مهرهای انتخابات حوزه انتخابیه، به نحو  مقتضی اقدام و مراتب را صورتجلسه و نتیجه را در سامانه انتخابات ثبت کنند. 

تبصره ۱- در انتخابات الکترونیکی، تخلیه الکترونیکی صندوق اخذ رای و امحای آرای داخل  محفظه آن ، مطابق دستور العملی است که وزارت کشور ابلاغ می کنند. 

تبصره ۲- به منظور حفظ اسناد و مدارک مربوط به انتخابات، ستاد انتخابات کشور موظف  است ترتیبی اتخاذ کند که یک صندوق اخذ رای دستی حوزه انتخابیه شهر مرکز استان را که  محتوی تعرفه و برگ های رای و صورتجلسه نتیجه شعبه اخذ رای است. عیناً به مرکز اسناد و  کتابخانه ملی تحویل شود.

ماده ۱۱۸- ارسال تمامی صورتجلسات و کاربرگ های فرآیندهای اجرایی مندرج در این آیین نامه از سوی ستاد انتخابات کشور، فرمانداری ها، بخشداری ها و همچنین هیئت های نظارت،  از طریق سامانه انتخابات صورت می گیرد. 

ماده ۱۱۹ – دستورالعمل های اجرایی و کاربرگ های مربوط به اجرای این آیین نامه با تصویب  وزیر کشور جهت اجرا ابلاغ می شود. 

ماده ۱۲۰- تصویب نامه شماره ۱۸۴۶۸/ ت ۲۶۷3۵ هـ مورخ ۱۳۸۱٫۴٫۲۴ با اصلاحات بعدی  لغو می شود.